Erion Demiri, ekspert i siguris\u00eb kibernetike n\u00eb nj\u00eb lidhje skype me MCN TV ka komentuar lidhur me hak\u00ebrrimin e kompanis\u00eb One p2r t\u00eb cilin u shpreh se shqet\u00ebsuese jan\u00eb videot q\u00eb kan\u00eb akses n\u00eb servera. Ai tha se nuk \u00ebsht\u00eb prekur serveri b\u00ebrtham\u00eb i siguris\u00eb dhe se emri i vjet\u00ebr i serverit nuk tregon asgj\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn e sulmit. Sipas tij duhet kuptuar se nuk kemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb forc\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb, e cila nuk fle dhe vazhdon t\u00eb sulmoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Intervista e plot\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1.Z. Demiri sot \u00ebsht\u00eb njoftuar dhe madje ilustruar me pamje nj\u00eb sulm kibernetik ndaj kompanic\u00eb celulare One. Nga pamjet q\u00eb kemi par\u00eb, mund t\u00eb na shpjegoni p\u00ebr \u00e7far\u00eb lloj sulmi b\u00ebhet fjal\u00eb? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Pamjet q\u00eb jan\u00eb publikuar nga hakerat jan\u00eb disa video q\u00eb tregojn\u00eb akses t\u00eb pretenduar t\u00eb tyre n\u00eb disa servera virtual t\u00eb kompanis\u00eb. P\u00ebr t\u00eb njohur nga r\u00ebnd\u00ebsia duhet t\u00eb jesh person q\u00eb punon brenda kompanis\u00eb, por \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se di\u00e7ka ka ndodhur. Pra ajo q\u00eb ne shohim nga jasht\u00eb, faqja e kompanis\u00eb nuk funksionon si duhet dhe t\u00eb tilla sulme q\u00eb sulmojn\u00eb vet\u00ebm faqen nuk jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, m\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsuese jan\u00eb videot q\u00eb tregojn\u00eb se ata kan\u00eb akses brenda server\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n 2. P\u00ebr ta kuptuar edhe njer\u00ebzit, \u00e7far\u00eb aksesohet n\u00eb faqen dhe panelin e kompanis\u00eb dhe me nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, \u00e7far\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash mund t\u00eb merren nga aq sa duket? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Serverat virtuale sepse kompoani t\u00eb tilla t\u00eb m\u00ebdha kan\u00eb nivele t\u00eb ndryshme net\u00ebwork-u por fakti q\u00eb pjesa e telefonatave nuk jan\u00eb prekur, na b\u00ebn t\u00eb kuptojm\u00eb se nuk jan\u00eb prekur b\u00ebrthama e network t\u00eb sh\u00ebrbimeve, nd\u00ebrsa serverat e tjer\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmbajtje t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb klient\u00ebve, financave t\u00eb pakt\u00ebn nga ky grup hakerash pretendohet se jan\u00eb hakuar.<\/p>\n\n\n\n 3. Nga mund t\u00eb jet\u00eb aksesi n\u00eb sistemin administrativ t\u00eb kompanis\u00eb? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Sistemi administrativ ka m\u00ebnyrat e veta t\u00eb mbrojtjes si\u00e7 jan\u00eb protokollet e siguris\u00eb q\u00eb duhen ndjekur nga t\u00eb gjith\u00eb, diku \u00ebsht\u00eb gabuar n\u00ebse \u00ebsht\u00eb ashtu si\u00e7 pretendohet nga hakerat. Aksesi i paautorizuar mund t\u00eb jet\u00eb nga pozicione t\u00eb ndryshme, q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nga jasht\u00eb ose duke pasur akses n\u00eb disa kompjuter t\u00eb hakuar nga jasht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n 4. \u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb tregues se n\u00eb Shqip\u00ebri asnj\u00eb subjekt nuk ka protokolle t\u00eb qarta p\u00ebr sigurin\u00eb kibernetike? <\/strong><\/p>\n\n\n\n P\u00ebrgjith\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb i gabuar, s\u2019mund t\u00eb themi asnj\u00eb, por sigurisht ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb tashm\u00eb prej 2-3 viteve \u00ebsht\u00eb se nuk jemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb force t\u00eb leht\u00eb por jemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb force t\u00eb mir\u00eb organizuar, ata nuk flen\u00eb edhe pse rrin\u00eb muaj pa hedhur asgj\u00eb. Di q\u00eb po flitet goxha p\u00ebr trajnim t\u00eb stafit t\u00eb infrastrukturave kritike, por e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se n\u00eb momentin q\u00eb shohim di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb tregon se ne nuk jemi treguar n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e duhur.<\/p>\n\n\n\n 5. Nxjerrja e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb klient\u00ebve mendoni se mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb kompanin\u00eb t\u00eb detyrohet p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblim masiv? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Kjo varet goxha nga legjislacioni dhe m\u00ebnyra se si do reagojn\u00eb klient\u00ebt dhe p\u00ebrdoruesit. Sigurisht publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb tashm\u00eb u b\u00eb disa vite q\u00eb ndodh nuk sjell asgj\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr asnj\u00ebr\u00ebn nga pal\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n 6. Mendoni se penetrimi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i hersh\u00ebm dhe tani vet\u00ebm sa publikohet ose b\u00ebhet aktiv, nisur nga fakti se shihet domain i vjet\u00ebr eaglemobile?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pjesa e prekjes, shiko kemi pasur disa ndryshime k\u00ebto vitet e fundit, ndryshim disa her\u00ebsh t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se k\u00ebto jan\u00eb momentet m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr kompanin\u00eb, shkrirje t\u00eb tilla jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira dhe skuadrat vihen p\u00ebrpara provave goxha t\u00eb forta, nuk \u00ebsht\u00eb e th\u00ebn\u00eb t\u00eb ndryshohet gjith\u00e7ka kur b\u00ebhen bashk\u00ebpunime t\u00eb tilla. Server\u00ebt mund t\u00eb ken\u00eb akoma em\u00ebrimin e vjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb pasur ndoshta dhe kontabilitet me sh\u00ebrbimet e tjera por q\u00eb s\u2019ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me faktin se kur \u00ebsht\u00eb marr\u00eb akseisi i sulmit.<\/p>\n\n\n\n 7. AKCE (ndryshe njihet me emrin ALCEKS) ka riklasifikuar n\u00eb dhjetor 2022 infrastrukturat kritike dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb informacionit, pas sulmeve t\u00eb vitit t\u00eb shkuar. Nd\u00ebrkoh\u00eb vihet re se aty nuk b\u00ebn pjes\u00eb as One Albania as Vodafone, dy operatoret e vet\u00ebm celulare. A \u00ebsht\u00eb ky nj\u00eb tregues i nj\u00eb indiference a gabimi nga ana e shtetit apo tregon m\u00eb s\u00eb shumti fuqin\u00eb e k\u00ebtyre dy operator\u00ebve t\u00eb huaj n\u00eb pron\u00ebsi dhe ndikimin q\u00eb ato kan\u00eb n\u00eb pal\u00ebn shqiptare?<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u2019do e merrja n\u00eb at\u00eb aspekt, ne e kemi diskutuar goxha sepse m\u00ebnyra se si i klasifikojm\u00eb infrastrukturat kritike dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb do fuste dhe k\u00ebta p\u00ebrdorues, k\u00ebto infrastruktura mbeten n\u00eb aksesin e AKEP, dhe n\u00ebn t\u00eb merren ISP e ndryshme. Dhe vet\u00eb BE ka b\u00ebr\u00eb ndryshime t\u00eb m\u00ebdha dhe e shoh n\u00eb faktin e p\u00ebrgatitjes s\u00eb legjislacionit, thjesht\u00eb ne duhet t\u00eb jemi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebmendsh\u00ebm dhe duhet kuptuar se nuk kemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb forc\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb e cila nuk fle dhe vazhdon t\u00eb sulmoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n 8. Nisur nga sa tham\u00eb, a ka nevoj\u00eb tregu p\u00ebr nj\u00eb operator t\u00eb tret\u00eb celular qoft\u00eb dhe n\u00eb form\u00ebn e MVNO?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nuk di ta them k\u00ebt\u00eb, nuk kam ekspertiz\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb. Por lidhur me aspektin teknik nuk shoh ndonj\u00eb arsye.<\/p>\n\n\n\n Shiko intervist\u00ebn n\u00eb YouTube!<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n