Nd\u00ebrprerja e paprecedent\u00eb e energjis\u00eb elektrike t\u00eb h\u00ebn\u00ebn la pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Gadishullit Iberik n\u00eb err\u00ebsir\u00eb. Ja se si operator\u00ebt e rikthyen energjin\u00eb elektrike pas nd\u00ebrprerjes.
Gjendjet e jasht\u00ebzakonshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Spanj\u00ebn dhe Portugalin\u00eb po hiqen t\u00eb mart\u00ebn, p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb Valencia, nd\u00ebrsa Gadishulli Iberik fillon t\u00eb rifitoj\u00eb energjin\u00eb elektrike pas nj\u00eb nd\u00ebrprerjeje t\u00eb paprecedent\u00eb t\u00eb h\u00ebn\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n
Nd\u00ebrprerja goditi Spanj\u00ebn, Portugalin\u00eb dhe pjes\u00eb t\u00eb Franc\u00ebs menj\u00ebher\u00eb pas mesdit\u00ebs s\u00eb s\u00eb h\u00ebn\u00ebs, sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Rrjeti Europian i Operator\u00ebve t\u00eb Sistemit t\u00eb Transmetimit p\u00ebr Energjin\u00eb Elektrike (ENTSO-e).<\/p>\n\n\n\n
Dan Jorgensen, Komisioneri i BE-s\u00eb p\u00ebr energjin\u00eb dhe strehimin, tha n\u00eb X t\u00eb mart\u00ebn n\u00eb m\u00ebngjes se situata e energjis\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb dhe Portugali \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb normalitet, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se ky incident ishte “m\u00eb i r\u00ebndi p\u00ebr pothuajse dy dekada n\u00eb Europ\u00eb”.<\/p>\n\n\n\n
Nd\u00ebrsa hetuesit ende po p\u00ebrpiqen t\u00eb kuptojn\u00eb shkakun e nd\u00ebrprerjes masive, ekspert\u00ebt thon\u00eb se rinisja e rrjetit pas nj\u00eb nd\u00ebrprerjeje \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlikuar dhe do t\u00eb duhet t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb ekuilib\u00ebr t\u00eb mir\u00eb ose rrezikon t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n
Pra, si funksionon procesi i rienergjizimit dhe kur mund t\u00eb presin ata q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Gadishullin Iberik q\u00eb t\u00eb kthehet energjia e plot\u00eb?<\/p>\n\n\n\n
‘Papritmas ka nj\u00eb mori alarmesh’ Rrjeti i transmetimit t\u00eb Spanj\u00ebs ka mbi 45,000 km qarqe linjash me tension t\u00eb lart\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se 700 n\u00ebnstacione, 600 ndarje dhe mbi 200 transformator\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Rrjeti i Portugalis\u00eb, megjith\u00ebse m\u00eb i vog\u00ebl, ka 9,661 km qarqe dhe af\u00ebrsisht 77 p\u00ebrqind e energjis\u00eb s\u00eb prodhuar t\u00eb mart\u00ebn ishte nga burime t\u00eb rinovueshme si dielli dhe era, sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga kompania portugeze e energjis\u00eb, Redes Energeticas Nacionais (REN).<\/p>\n\n\n\n Paul Cuffe, nj\u00eb profesor asistent i inxhinieris\u00eb elektrike dhe elektronike n\u00eb Universitetin e Kolegjit t\u00eb Dublinit (UCD), tha se rrjetet e energjis\u00eb shpesh jan\u00eb t\u00eb sinkronizuara ose t\u00eb nd\u00ebrlidhura, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se n\u00ebse “di\u00e7ka e pak\u00ebndshme do t\u00eb ndodhte me gjeneratorin n\u00eb Madrid, kjo mund t\u00eb ndihet menj\u00ebher\u00eb n\u00eb Barcelon\u00eb ose Lisbon\u00eb”, tha ai p\u00ebr Euronews Next.<\/p>\n\n\n\n Operator\u00ebt e sistemit q\u00eb kontrollojn\u00eb rrjetin e energjis\u00eb po k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb ruajn\u00eb ekuilibrin midis sasis\u00eb s\u00eb energjis\u00eb q\u00eb furnizon rrjeti dhe asaj q\u00eb konsumohet, tha ai.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb ekuilib\u00ebr, operator\u00ebt q\u00ebndrojn\u00eb rreth nivelit 50 herc, vazhdoi ai. Metrika mund t\u00eb rritet ose t\u00eb ulet pak pa shkaktuar rrezik p\u00ebr nd\u00ebrprerje t\u00eb energjis\u00eb. Nj\u00eb akt balancimi Roli i burimeve t\u00eb rinovueshme ENTSO-e paralajm\u00ebroi m\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb muaj se energjia diellore mund t\u00eb mbiprodhohet nd\u00ebrsa fillon t\u00eb vij\u00eb moti i mir\u00eb. Cuffe tha se nd\u00ebrsa roli i burimeve t\u00eb rinovueshme \u00ebsht\u00eb “i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm”, ai paralajm\u00ebron se rrjetet e energjis\u00eb kan\u00eb d\u00ebshtuar shum\u00eb koh\u00eb para p\u00ebrfshirjes s\u00eb k\u00ebtyre llojeve t\u00eb reja t\u00eb energjis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n “Do t\u00eb ishte gabim t\u00eb nxitoheshim. Por do t\u00eb ishte gjithashtu gabim nga ana ime t\u00eb merrja nj\u00eb pozicion tep\u00ebr mbrojt\u00ebs p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si guxojn\u00eb t\u00eb njollosin energjin\u00eb e rinovueshme”, tha ai.<\/p>\n\n\n\n “Ai rrjet ishte n\u00eb nj\u00eb dep\u00ebrtim shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb burimeve t\u00eb rinovueshme dhe kjo mund t\u00eb jet\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme”.<\/p>\n\n\n\n \u00c7far\u00eb ndodh m\u00eb pas? Euronews Next gjithashtu pyeti Red Electrica dhe REN n\u00ebse k\u00ebto kontrolle sigurie jan\u00eb kryer, por nuk mori nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb menj\u00ebhershme. Ka ende hetime t\u00eb tjera q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb. Nj\u00eb zyrtar i Komisionit i tha Euronews se nuk \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb e tyre t\u00eb kryejn\u00eb hetimin. Ai do t\u00eb drejtohet nga nj\u00eb operator i sistemit t\u00eb transmetimit (TSO) nga nj\u00eb shtet an\u00ebtar q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i lidhur me incidentin dhe do t\u00eb ket\u00eb an\u00ebtar\u00eb nga Spanja, Portugalia dhe Franca n\u00eb nj\u00eb panel p\u00ebr t\u00eb kontribuar me ekspertiz\u00ebn e tyre.
<\/strong>Rrjeti i transmetimit \u00ebsht\u00eb “shtylla kurrizore” e sistemit elektrik t\u00eb nj\u00eb vendi, sipas operatorit t\u00eb rrjetit t\u00eb Spanj\u00ebs Red Electrica. Ai lidh stacionet e gjenerimit t\u00eb energjis\u00eb me konsumator\u00ebt e m\u00ebdhenj, pikat e shp\u00ebrndarjes dhe prodhimin tjet\u00ebr komb\u00ebtar t\u00eb energjis\u00eb.
Rrjeti \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb transmetuar energjin\u00eb e krijuar nga impiantet e gjenerimit t\u00eb energjis\u00eb elektrike nga nj\u00eb vendndodhje n\u00eb tjetr\u00ebn “n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase dhe t\u00eb sigurt”.<\/p>\n\n\n\n
D\u00ebshtimi i rrjetit iberik ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ket\u00eb ndodhur shpejt dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb papritur, tha ai.
“Papritmas ka nj\u00eb mori alarmesh, [nj\u00eb operator sistemi] mbyll syt\u00eb dhe shikon ekranin, ku, p\u00ebr pes\u00eb vitet e fundit, nuk ka pasur asnj\u00eb shenj\u00eb problemi\u2026 dhe [mendon] \u00e7far\u00eb ishte kjo?” tha Cuffe.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Pas nj\u00eb nd\u00ebrprerjeje, fillon sfida e rikthimit t\u00eb rrjetit n\u00eb pun\u00eb.
Nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i Eurelectric, shoqat\u00ebs sektoriale q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson industrin\u00eb e energjis\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, tha se rrjeti duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb at\u00eb q\u00eb quhet “nisje e zez\u00eb”, ku p\u00ebrdor “asete gjenerimi q\u00eb nuk k\u00ebrkojn\u00eb ndezjen e energjis\u00eb elektrike nga rrjeti” p\u00ebr t\u00eb rikthyer energjin\u00eb.
N\u00eb rastin e nd\u00ebrprerjes s\u00eb energjis\u00eb elektrike n\u00eb Iberi, vazhdoi z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i shoqat\u00ebs, kjo erdhi n\u00eb form\u00ebn e hidrocentraleve, por mund t\u00eb b\u00ebhet edhe me naft\u00eb ose gaz.
Energjia elektrike nga k\u00ebto burime alternative m\u00eb pas futet n\u00eb rrjet dhe p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb rikthyer n\u00eb pun\u00eb sh\u00ebrbimet thelb\u00ebsore, si spitalet ose objektet e mbrojtjes.
Prej andej, energjia “rritet ngadal\u00eb” dhe “p\u00ebrputhet me kujdes me k\u00ebrkes\u00ebn shtes\u00eb t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb sistem”, vazhdoi Eurelectric.
“N\u00ebse balancimi nuk \u00ebsht\u00eb pothuajse perfekt, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrprerje tjet\u00ebr”.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb vitin 2024, Red El\u00e9ctrica njoftoi se 56 p\u00ebrqind e energjis\u00eb s\u00eb Spanj\u00ebs prodhohej nga energjia e rinovueshme.
Operatori i rrjetit konfirmoi gjithashtu m\u00eb 16 prill t\u00eb k\u00ebtij viti se ata arrit\u00ebn 100 p\u00ebrqind furnizim me energji t\u00eb rinovueshme.
T\u00eb mart\u00ebn, t\u00eb dh\u00ebnat nga REN treguan se n\u00eb or\u00ebn 6 pasdite CET, 77 p\u00ebrqind e energjis\u00eb s\u00eb gjeneruar n\u00eb Portugali ishte nga burimet e rinovueshme.
Futja e burimeve t\u00eb rinovueshme si diellore dhe e er\u00ebs n\u00eb rrjet, s\u00eb bashku me modelet e reja t\u00eb konsumit dhe konsumator\u00ebt e m\u00ebdhenj, e b\u00ebn sistemin e rrjetit m\u00eb “kompleks” p\u00ebr t’u balancuar, tha REN.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebr t\u00eb zbutur k\u00ebt\u00eb, ENTSO-e tha se operator\u00ebt e sistemit t\u00eb transmetimit do t\u00eb krijojn\u00eb ekipe t\u00eb specializuara t\u00eb dedikuara p\u00ebr t\u00eb menaxhuar furnizimin me energji, p\u00ebrmes m\u00eb shum\u00eb fleksibilitetit me burimet dhe ndarjes s\u00eb informacionit p\u00ebrtej kufijve.
Euronews Next kontaktoi Red Electrica dhe REN t\u00eb Spanj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb pyetur se \u00e7far\u00eb p\u00ebrgatitjesh ishin nd\u00ebrmarr\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb paralajm\u00ebrimit t\u00eb ENTSO-e, por nuk mori nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb menj\u00ebhershme.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Eurelectric tha se nd\u00ebrsa energjia kthehet, duhet t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb kontroll sigurie p\u00ebr t’u siguruar q\u00eb asgj\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb linj\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb s\u00eb rrjetit nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebmtuar ose mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrprerje t\u00eb m\u00ebtejshme.<\/p>\n\n\n\n
Rrjeti p\u00ebrfundimisht do t\u00eb kthehet n\u00eb normat normale t\u00eb energjis\u00eb, tha Eurelectric, dhe koha q\u00eb do t\u00eb duhet varet nga ashp\u00ebrsia dhe madh\u00ebsia e nd\u00ebrprerjes.<\/p>\n\n\n\n
Kryeministri spanjoll Pedro Sanchez dhe homologu i tij portugez, Luis Montenegro, i kan\u00eb k\u00ebrkuar Komisionit Europian t\u00eb paraqes\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb pavarur n\u00eb lidhje me shkakun e nd\u00ebrprerjes s\u00eb energjis\u00eb t\u00eb s\u00eb h\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
Paneli do t\u00eb ket\u00eb deri n\u00eb gjasht\u00eb muaj p\u00ebr t\u00eb paraqitur nj\u00eb raport faktmbledh\u00ebs n\u00eb lidhje me nd\u00ebrprerjen q\u00eb do t\u00eb shpjegoj\u00eb shkaqet e incidentit dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb rekomandimesh.<\/p>\n\n\n\n