{"id":27523,"date":"2026-08-05T10:02:38","date_gmt":"2026-08-05T09:02:38","guid":{"rendered":"https:\/\/technews.al\/?p=27523"},"modified":"2026-08-05T10:10:01","modified_gmt":"2026-08-05T09:10:01","slug":"shqiperia-diella-dhe-teatri-i-inteligjences-artificiale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technews.al\/?p=27523","title":{"rendered":"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Nga Emiliano Mankolli<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2025 pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb merrja pjes\u00eb n\u00eb TEDAI n\u00eb San Francisko, s\u00eb bashku me nj\u00eb koleg q\u00eb e konsideroj nj\u00eb prej mendjeve m\u00eb t\u00eb spikatura shqiptare n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale.<\/p>\n\n\n\n<p>Mes shum\u00eb diskutimeve mbi t\u00eb ardhmen e teknologjis\u00eb, m\u00eb mbeti n\u00eb mendje prezantimi i Prem Akkaraju, drejtorit ekzekutiv t\u00eb Stability AI. Ai foli p\u00ebr hendekun q\u00eb ekziston mes nj\u00eb historie q\u00eb imagjinojm\u00eb dhe aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr ta kthyer at\u00eb n\u00eb nj\u00eb produkt t\u00eb realizuar. Sipas vizionit t\u00eb tij, inteligjenca artificiale mund ta zvog\u00ebloj\u00eb k\u00ebt\u00eb hendek, duke u dh\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzve mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb historit\u00eb, figurat dhe bot\u00ebt e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb realitetin shqiptar, fatkeq\u00ebsisht, duket se po ndodh e kund\u00ebrta. Inteligjenca artificiale nuk po p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb krijuar histori. Ajo vet\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb teat\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb sken\u00ebs q\u00ebndron Diella.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Diella: nj\u00eb mjet i dobish\u00ebm apo prov\u00eb e lidershipit shqiptar n\u00eb AI?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Diella u prezantua fillimisht n\u00eb janar t\u00eb vitit 2025 si asistentja virtuale e platform\u00ebs e-Albania. Funksioni i saj ishte t\u00eb ndihmonte qytetar\u00ebt t\u00eb orientoheshin mes sh\u00ebrbimeve publike, duke kuptuar pyetjen e p\u00ebrdoruesit dhe duke e drejtuar at\u00eb te sh\u00ebrbimi m\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga qeveria, deri n\u00eb shtator 2025 Diella kishte regjistruar 972 mij\u00eb nd\u00ebrveprime dhe 36 mij\u00eb dokumente t\u00eb l\u00ebshuara nga platforma mbanin vul\u00ebn e saj digjitale. M\u00eb pas ajo u prezantua si Ministre e Shtetit p\u00ebr Inteligjenc\u00ebn Artificiale, me nj\u00eb mision shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb: digjitalizimin e proceseve shtet\u00ebrore, integrimin e AI n\u00eb sektor\u00eb kritik\u00eb dhe, mbi t\u00eb gjitha, tender\u00eb publik\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb past\u00ebr nga korrupsioni. Nga shtatori 2025, mediat bot\u00ebrore, nga Euronews te Al Jazeera, raportuan historin\u00eb e vendit t\u00eb vog\u00ebl ballkanik q\u00eb po udh\u00ebhiqte epok\u00ebn e AI me ministren e par\u00eb virtuale n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb jemi t\u00eb qart\u00eb: nuk ka asgj\u00eb t\u00eb gabuar n\u00eb krijimin e nj\u00eb asistenti virtual p\u00ebr e-Albania. Nj\u00eb sistem i till\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb i dobish\u00ebm. Ai mund t\u00eb ul\u00eb koh\u00ebn e k\u00ebrkimit, t\u00eb thjeshtoj\u00eb gjuh\u00ebn administrative dhe t\u00eb ndihmoj\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb gjejn\u00eb sh\u00ebrbimin e duhur.<\/p>\n\n\n\n<p>Por nj\u00eb asistent virtual nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb agjent autonom vendimmarr\u00ebs. Nj\u00eb nd\u00ebrfaqe komunikimi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb minist\u00ebr. Dhe nj\u00eb sistem q\u00eb orienton qytetarin drejt nj\u00eb sh\u00ebrbimi nuk \u00ebsht\u00eb prov\u00eb se nj\u00eb shtet \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb lider n\u00eb inteligjenc\u00ebn artificiale.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebtu fillon problemi. Teknologjia q\u00eb \u00ebsht\u00eb demonstruar publikisht dhe historia q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar rreth saj nuk jan\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs p\u00ebrmas\u00eb. Nj\u00eb pretendim kaq i madh k\u00ebrkon prova, jo avatar, tituj, fjalime dhe num\u00ebr nd\u00ebrveprimesh.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nd\u00ebrveprimet nuk jan\u00eb matje e inteligjenc\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Numri i nd\u00ebrveprimeve nuk tregon cil\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb sistemi AI. Nj\u00eb qytetar mund t\u00eb nd\u00ebrveproj\u00eb disa her\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb sh\u00ebrbim. Mund t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb pasakt\u00eb. Mund t\u00eb braktis\u00eb k\u00ebrkimin. Ose mund t\u00eb drejtohet n\u00eb nj\u00eb faqe q\u00eb do ta kishte gjetur edhe me nj\u00eb motor k\u00ebrkimi tradicional.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar aft\u00ebsin\u00eb reale t\u00eb Diell\u00ebs do t\u00eb duheshin tregues shum\u00eb m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs: sa pyetje kupton sakt\u00eb, sa her\u00eb identifikon sh\u00ebrbimin e gabuar, sa p\u00ebr qind e k\u00ebrkesave zgjidhen pa nd\u00ebrhyrje njer\u00ebzore, sa koh\u00eb administrative \u00ebsht\u00eb kursyer realisht, si trajtohen p\u00ebrgjigjet e pasakta dhe halucinacionet e modeleve gjuh\u00ebsore. K\u00ebta tregues jan\u00eb standardi minimal me t\u00eb cilin vler\u00ebsohet \u00e7do sistem i till\u00eb kudo n\u00eb bot\u00eb, n\u00eb industri dhe n\u00eb k\u00ebrkimin shkencor.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, 972 mij\u00eb nd\u00ebrveprime jan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr komunikimi publik. Nuk jan\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim teknik i performanc\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Transparenca q\u00eb mungon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Problemi kryesor nuk \u00ebsht\u00eb se qeveria nuk ka publikuar kodin burimor. Nj\u00eb shtet nuk \u00ebsht\u00eb i detyruar t\u00eb ekspozoj\u00eb \u00e7do komponent teknik t\u00eb nj\u00eb sistemi kritik.<\/p>\n\n\n\n<p>Problemi \u00ebsht\u00eb se mungojn\u00eb informacionet baz\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb shoq\u00ebrojn\u00eb \u00e7do sistem publik t\u00eb AI me pretendime kaq t\u00eb m\u00ebdha. Nuk ka nj\u00eb dokument teknik publik q\u00eb shpjegon arkitektur\u00ebn e Diell\u00ebs. Nuk dihet cilat modele p\u00ebrdoren n\u00eb secilin funksion, cilat jan\u00eb burimet e t\u00eb dh\u00ebnave, si verifikohen p\u00ebrgjigjet dhe kur nd\u00ebrhyn nj\u00eb operator njer\u00ebzor. Nuk ka rezultate t\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb pavarur mbi sakt\u00ebsin\u00eb, sigurin\u00eb, privat\u00ebsin\u00eb dhe paragjykimet e sistemit. Nuk ka raport t\u00eb qart\u00eb mbi kostot e zhvillimit dhe operimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Askund nuk paraqitet as ekipi profesional q\u00eb ka projektuar dhe zhvilluar sistemin. Nuk identifikohet arkitekti i zgjidhjes, eksperti kryesor i AI, pronari teknik i produktit, specialist\u00ebt e siguris\u00eb dhe personat p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr vler\u00ebsimin e sistemit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr nj\u00eb sistem t\u00eb paraqitur si minist\u00ebr, pyetja \u00ebsht\u00eb elementare:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kush e ka projektuar Diell\u00ebn dhe kush mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi teknike p\u00ebr vendimet e saj?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Sepse p\u00ebrgjegj\u00ebsia nuk mund t\u2019i delegohet nj\u00eb avatari. Kur nj\u00eb sistem AI gabon, nuk mjafton t\u00eb thuhet se gaboi algoritmi. Dikush ka zgjedhur modelin. Dikush ka p\u00ebrcaktuar t\u00eb dh\u00ebnat. Dikush ka nd\u00ebrtuar udh\u00ebzimet. Dikush ka miratuar kalimin n\u00eb p\u00ebrdorim. N\u00eb nj\u00eb projekt serioz, k\u00ebta persona dhe k\u00ebto role jan\u00eb t\u00eb identifikueshme.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7far\u00eb po fshihet pas perdes?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mungesa e transparenc\u00ebs mund t\u00eb interpretohet n\u00eb dy m\u00ebnyra. Mund t\u00eb besojm\u00eb se pas Diell\u00ebs fshihet nj\u00eb mekaniz\u00ebm shum\u00eb i sofistikuar, t\u00eb cilin qeveria nuk d\u00ebshiron ta ekspozoj\u00eb. Por ekziston edhe nj\u00eb shpjegim tjet\u00ebr, m\u00eb pak i favorsh\u00ebm, dhe ky \u00ebsht\u00eb dyshimi im:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Problemi nuk \u00ebsht\u00eb se ka shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb fshehur. Problemi \u00ebsht\u00eb se nuk ka mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb treguar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Disa detaje, t\u00eb lexuara me syrin e nj\u00eb inxhinieri, e mb\u00ebshtesin k\u00ebt\u00eb dyshim.<\/p>\n\n\n\n<p>E para: elementi m\u00eb i famsh\u00ebm i Diell\u00ebs, fytyra dhe z\u00ebri i saj, nuk \u00ebsht\u00eb aspak inteligjenc\u00eb artificiale. I p\u00ebrket nj\u00eb aktoreje reale, e cila sot ka paditur shtetin p\u00ebr p\u00ebrdorimin e imazhit t\u00eb saj. Produkti flamurtar i inteligjenc\u00ebs artificiale shqiptare ka, si tiparin e tij m\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm, nj\u00eb qenie njer\u00ebzore. V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjendet nj\u00eb metafor\u00eb m\u00eb e sakt\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb histori.<\/p>\n\n\n\n<p>E dyta: kur u njoftua se Diella ishte, sipas shprehjes zyrtare, shtatz\u00ebn\u00eb me 83 asistent\u00eb p\u00ebr deputet\u00ebt, kushdo q\u00eb nd\u00ebrton sisteme t\u00eb tilla e kuptoi menj\u00ebher\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thoshte kjo teknikisht. T\u00eb vendos\u00ebsh n\u00eb pun\u00eb 83 instanca t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit chatbot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje konfigurimi, jo nj\u00eb arritje inxhinierike. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl i thjesht\u00eb programimi, i prezantuar si lindje. Edhe zgjedhja e metafor\u00ebs \u00ebsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse: biologji n\u00eb vend t\u00eb treguesve t\u00eb performanc\u00ebs. Kjo tregon qart\u00eb se p\u00ebr k\u00eb ishte menduar njoftimi.<\/p>\n\n\n\n<p>E treta: Diella raportohet se funksionon mbi infrastruktur\u00ebn cloud t\u00eb Microsoft Azure, pra mbi modele t\u00eb huaja dhe infrastruktur\u00eb t\u00eb huaj. Shteti zot\u00ebron avatarin; inteligjenca merret me qira. Ku p\u00ebrpunohen fizikisht pyetjet e qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb? N\u00ebn cilin juridiksion? Me \u00e7far\u00eb garancish p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat personale? Askush nuk i ka dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje k\u00ebtyre pyetjeve. Pak vet\u00eb i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb fare.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse Diella \u00ebsht\u00eb kryesisht nj\u00eb shtres\u00eb komunikimi mbi sh\u00ebrbimet ekzistuese t\u00eb e-Albania, kjo duhet th\u00ebn\u00eb qart\u00eb. Nj\u00eb zgjidhje nuk b\u00ebhet m\u00eb pak e dobishme sepse \u00ebsht\u00eb m\u00eb e thjesht\u00eb. Por humbet besueshm\u00ebrin\u00eb kur ambalazhohet si di\u00e7ka shum\u00eb m\u00eb e fuqishme nga sa mund t\u00eb demonstrohet. N\u00ebse gabohem, ftesa \u00ebsht\u00eb e hapur: publikoni arkitektur\u00ebn, treguesit dhe auditimet, dhe komuniteti teknik shqiptar do t\u00eb jet\u00eb i pari q\u00eb do ta vler\u00ebsoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Por sa m\u00eb shum\u00eb rritet spektakli rreth nj\u00eb sistemi, aq m\u00eb i madh b\u00ebhet rreziku kur publiku k\u00ebrkon t\u00eb shoh\u00eb prapasken\u00ebn. Dhe kur t\u00eb hapet perdja, mund t\u00eb zbulojm\u00eb se mbreti nuk ka rroba.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga asistente virtuale n\u00eb mekaniz\u00ebm kund\u00ebr korrupsionit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pretendimi m\u00eb i madh p\u00ebr Diell\u00ebn ishte se ajo do t\u2019i b\u00ebnte tender\u00ebt publik\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb past\u00ebr nga korrupsioni.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb parim, AI mund t\u00eb ndihmoj\u00eb v\u00ebrtet n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. Mund t\u00eb analizoj\u00eb oferta, t\u00eb identifikoj\u00eb anomali, t\u00eb evidentoj\u00eb konflikte interesi dhe t\u00eb zbuloj\u00eb modele t\u00eb dyshimta n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e prokurimeve. Por k\u00ebtu duhet th\u00ebn\u00eb di\u00e7ka q\u00eb rrall\u00eb d\u00ebgjohet n\u00eb debatin publik: nj\u00eb sistem i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i fort\u00eb vet\u00ebm aq sa t\u00eb dh\u00ebnat mbi t\u00eb cilat nd\u00ebrtohet. P\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar tender\u00eb me AI nevojiten vite t\u00eb t\u00ebra t\u00eb dh\u00ebnash prokurimi t\u00eb pastra, t\u00eb strukturuara dhe t\u00eb lexueshme nga makina. Kushdo q\u00eb ka punuar me t\u00eb dh\u00ebnat publike shqiptare e di se sa larg jemi nga ky standard. Dhe ka nj\u00eb problem edhe m\u00eb delikat, t\u00eb njohur mir\u00eb n\u00eb literatur\u00ebn shkencore: nj\u00eb model i trajnuar mbi t\u00eb dh\u00ebna historike tender\u00ebsh t\u00eb manipuluar i m\u00ebson skemat e manipulimit si model normal sjelljeje. Pa nj\u00eb pastrim dhe auditim rigoroz t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, AI nuk lufton korrupsionin e djesh\u00ebm; e p\u00ebrjet\u00ebson at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo \u00e7\u00ebshtje kaloi nga teoria n\u00eb aktualitet n\u00eb dhjetor 2025, kur SPAK b\u00ebri publik nj\u00eb nga hetimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb dekadave t\u00eb fundit: dyshimet p\u00ebr manipulim sistematik t\u00eb tender\u00ebve brenda vet\u00eb AKSHI-t, institucionit q\u00eb administron platform\u00ebn e-Albania dhe vet\u00eb Diell\u00ebn. Ndaj drejtuesve kryesor\u00eb t\u00eb agjencis\u00eb u vendos\u00ebn masa sigurie. Sipas d\u00ebshmive t\u00eb raportuara nga hetimi, dokumentet e procedurave t\u00eb prokurimit p\u00ebrgatiteshin paraprakisht dhe u d\u00ebrgoheshin grupeve t\u00eb pun\u00ebs nga nj\u00eb adres\u00eb e brendshme e krijuar enkas, me kompanit\u00eb fituese praktikisht t\u00eb paracaktuara. K\u00ebto jan\u00eb akuza n\u00eb proces dhe personat g\u00ebzojn\u00eb prezumimin e pafaj\u00ebsis\u00eb. Por n\u00ebse d\u00ebshmit\u00eb konfirmohen, kuptimi teknik \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb dhe i hidhur:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Infrastruktura digjitale e shtetit u p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb automatizuar vet\u00eb korrupsionin. AKSHI e digjitalizoi korrupsionin p\u00ebrpara se t\u00eb digjitalizonte transparenc\u00ebn.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Dhe nd\u00ebrsa v\u00ebmendja publike q\u00ebndron te avatari, vendimet e v\u00ebrteta merren n\u00eb prapasken\u00eb. N\u00eb shkurt 2026, me ndryshime ligjore, AKSHI-t iu hoq\u00ebn kompetencat e prokurimit dhe iu dha mund\u00ebsia t\u00eb krijoj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me partner\u00eb privat\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb pjes\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb sistemeve shtet\u00ebrore, p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat financiare dhe personale t\u00eb qytetar\u00ebve. M\u00ebnyra se si do t\u00eb p\u00ebrzgjidhen k\u00ebta partner\u00eb mbetet e paqart\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vendim me pasoja shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb ardhmen digjitale t\u00eb vendit sesa \u00e7do avatar, dhe ka kaluar pothuajse pa debat teknik publik.<\/p>\n\n\n\n<p>Besimi nuk rikthehet me nj\u00eb personazh virtual. Rikthehet me auditim, dokumentim, ekspertiz\u00eb t\u00eb verifikueshme dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi njer\u00ebzore.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kush po e drejton vizionin shqiptar t\u00eb AI?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>AKSHI ka udh\u00ebhequr edhe procesin e hartimit t\u00eb Strategjis\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Inteligjenc\u00ebs Artificiale 2025-2030. Dokumenti u publikua p\u00ebr konsultim publik n\u00eb gusht 2025. Faqja regjistroi disa mij\u00ebra shikime dhe asnj\u00eb koment t\u00eb paraqitur n\u00eb platform\u00eb. Pjes\u00ebmarrja teknike e dukshme n\u00eb procesin formal ishte praktikisht inekzistente. P\u00ebr nj\u00eb dokument q\u00eb pretendon t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb t\u00eb ardhmen teknologjike t\u00eb vendit, kjo heshtje \u00ebsht\u00eb vet\u00eb nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebtu lindin pyetje q\u00eb nuk jan\u00eb politike, por profesionale. Cil\u00ebt ekspert\u00eb e kan\u00eb hartuar vizionin shqiptar t\u00eb AI? \u00c7far\u00eb kan\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb karrier\u00ebn e tyre? Cilat sisteme kan\u00eb vendosur n\u00eb prodhim? Cilat k\u00ebrkime kan\u00eb publikuar? Cilat universitete dhe cilat kompani teknologjike shqiptare jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe k\u00ebtu q\u00ebndron nj\u00eb nga paradokset m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtij teatri. Njer\u00ebzit q\u00eb drejtojn\u00eb k\u00ebto nisma na paraqiten si ekipi elitar q\u00eb po e pozicionon Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb majat e teknologjis\u00eb. Por komuniteti teknologjik shqiptar \u00ebsht\u00eb i vog\u00ebl dhe njihemi t\u00eb gjith\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: askush n\u00eb k\u00ebt\u00eb komunitet nuk i njeh k\u00ebta lojtar\u00eb t\u00eb nivelit bot\u00ebror. Askush nuk di \u00e7far\u00eb kan\u00eb nd\u00ebrtuar, ku e kan\u00eb provuar veten dhe cilat jan\u00eb arritjet e tyre t\u00eb verifikueshme n\u00eb karrier\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fush\u00ebn e AI, kredibiliteti nuk jepet me em\u00ebrim. Fitohet me sisteme t\u00eb vendosura n\u00eb prodhim, me k\u00ebrkime t\u00eb publikuara, me produkte q\u00eb p\u00ebrdoren nga njer\u00ebz real\u00eb. K\u00ebto gj\u00ebra jan\u00eb publike dhe t\u00eb verifikueshme, dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu heshtja \u00ebsht\u00eb shurdhuese.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Shqip\u00ebria ka profesionist\u00eb t\u00eb talentuar q\u00eb drejtojn\u00eb projekte p\u00ebr kompani globale, nd\u00ebrtojn\u00eb produkte t\u00eb p\u00ebrdorura nga miliona njer\u00ebz dhe publikojn\u00eb n\u00eb konferencat m\u00eb prestigjioze t\u00eb fush\u00ebs. \u00cbsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse q\u00eb pothuajse asnj\u00eb prej tyre nuk \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nismave q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb t\u00eb ardhmen teknologjike t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u00eb nj\u00eb gar\u00eb ku \u00e7do shtet po aktivizon ekipin e tij m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, Shqip\u00ebria po prezanton n\u00eb sken\u00eb nj\u00eb formacion q\u00eb propagandohet si elitar, por q\u00eb askush nuk e ka par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb duke luajtur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Dhe si\u00e7 e kan\u00eb treguar rastet e shumta t\u00eb korrupsionit, rreziku nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm se po luajm\u00eb me ekipin rezerv\u00eb. Rreziku \u00ebsht\u00eb se disa lojtar\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm ta shesin ndeshjen p\u00ebr interesa personale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga teatri te kapaciteti real<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gara globale e AI po zhvillohet me investime kolosale n\u00eb kapital, infrastruktur\u00eb llogarit\u00ebse dhe, mbi t\u00eb gjitha, n\u00eb njer\u00ebz. Shqip\u00ebria nuk mund t\u00eb konkurroj\u00eb n\u00eb v\u00ebllim dhe as nuk duhet t\u00eb pretendoj\u00eb se mundet. Por mund t\u00eb konkurroj\u00eb n\u00eb seriozitetin e zgjedhjeve t\u00eb saj. Dhe zgjedhja e par\u00eb serioze nuk kushton asnj\u00eb euro: t\u00eb ndalojm\u00eb s\u00eb trajtuari spektaklin si strategji.<\/p>\n\n\n\n<p>Konkretisht, tre hapa do t\u00eb mjaftonin p\u00ebr t\u00eb treguar seriozitet. S\u00eb pari, nj\u00eb raport teknik dhe qeveris\u00ebs publik p\u00ebr Diell\u00ebn: funksionet reale, arkitektura, kostot, treguesit e performanc\u00ebs, kufizimet, mekanizmat e kontrollit njer\u00ebzor dhe rezultatet e auditimeve, s\u00eb bashku me ekipin profesional p\u00ebrgjegj\u00ebs, me emra, role dhe eksperienc\u00eb t\u00eb verifikueshme. S\u00eb dyti, nj\u00eb vler\u00ebsim i pavarur teknik, sigurie dhe privat\u00ebsie, i kryer nga ekspert\u00eb pa konflikt interesi. S\u00eb treti, nj\u00eb k\u00ebshill komb\u00ebtar i AI ku t\u00eb ulen administrata, universitetet, industria dhe diaspora teknologjike, i p\u00ebrzgjedhur mbi baz\u00eb merite t\u00eb verifikueshme dhe jo besnik\u00ebrie.<\/p>\n\n\n\n<p>Suksesi duhet matur jo me avatar\u00eb, fjalime apo tituj virtual\u00eb, por me tregues q\u00eb nuk g\u00ebnjejn\u00eb: sh\u00ebrbime m\u00eb t\u00eb mira, koh\u00eb t\u00eb kursyer, kosto t\u00eb ulura, k\u00ebrkime t\u00eb publikuara, specialist\u00eb t\u00eb formuar dhe sisteme q\u00eb punojn\u00eb realisht.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Shqip\u00ebria nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb shpallet lidere<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb konkurrosh sot n\u00eb tregun global t\u00eb teknologjis\u00eb dhe inteligjenc\u00ebs artificiale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira q\u00eb ekzistojn\u00eb. Gara \u00ebsht\u00eb e ashp\u00ebr dhe diferenca zmadhohet \u00e7do muaj.<\/p>\n\n\n\n<p>Por Shqip\u00ebria ka ende nj\u00eb shans t\u00eb pozicionohet m\u00eb mir\u00eb. Jo duke pretenduar se \u00ebsht\u00eb aty ku nuk \u00ebsht\u00eb. Jo duke z\u00ebvend\u00ebsuar kapacitetin me spektak\u00ebl. Jo duke e shitur nj\u00eb asistent virtual si revolucion institucional.<\/p>\n\n\n\n<p>Duhet t\u00eb fillojm\u00eb duke qen\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb p\u00ebr pik\u00ebn ku ndodhemi. Duhet t\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb gjitha kapacitetet q\u00eb kemi, t\u00eb angazhojm\u00eb profesionist\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, ata t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebt, me rezultate t\u00eb verifikueshme, dhe t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb vizion realist q\u00eb matet me rezultate.<\/p>\n\n\n\n<p>Shqip\u00ebria nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb shpallet lidere e inteligjenc\u00ebs artificiale. Ka nevoj\u00eb t\u00eb filloj\u00eb pun\u00ebn serioze p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb vend i aft\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorimin e saj.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb San Francisko, AI u paraqit si nj\u00eb instrument q\u00eb i ndihmon njer\u00ebzit t\u00eb krijojn\u00eb historit\u00eb e tyre. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk duhet ta p\u00ebrdorim p\u00ebr t\u2019i treguar vetes nj\u00eb histori t\u00eb bukur q\u00eb nuk mb\u00ebshtetet nga realiteti.<\/p>\n\n\n\n<p>Perdja e teatrit duhet t\u00eb bjer\u00eb. Puna e v\u00ebrtet\u00eb duhet t\u00eb filloj\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Emiliano Mankolli N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2025 pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb merrja pjes\u00eb n\u00eb TEDAI n\u00eb San Francisko, s\u00eb bashku me nj\u00eb koleg q\u00eb e konsideroj nj\u00eb prej mendjeve m\u00eb t\u00eb spikatura shqiptare n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale. Mes shum\u00eb diskutimeve mbi t\u00eb ardhmen e teknologjis\u00eb, m\u00eb mbeti n\u00eb mendje prezantimi i Prem Akkaraju, drejtorit<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27524,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[349],"tags":[43],"class_list":{"0":"post-27523","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-artificial-intelligence","8":"tag-trending"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/technews.al\/?p=27523\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Emiliano Mankolli N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2025 pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb merrja pjes\u00eb n\u00eb TEDAI n\u00eb San Francisko, s\u00eb bashku me nj\u00eb koleg q\u00eb e konsideroj nj\u00eb prej mendjeve m\u00eb t\u00eb spikatura shqiptare n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale. Mes shum\u00eb diskutimeve mbi t\u00eb ardhmen e teknologjis\u00eb, m\u00eb mbeti n\u00eb mendje prezantimi i Prem Akkaraju, drejtorit\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/technews.al\/?p=27523\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Technews.al\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-05T09:02:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-05T09:10:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tech Expert\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tech Expert\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523\",\"url\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523\",\"name\":\"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-05T09:02:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-05T09:10:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/0d9ed995a903005f5e36e2bb709a98aa\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/technews.al\/?p=27523\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp\",\"width\":2048,\"height\":1365},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/?p=27523#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/technews.al\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/#website\",\"url\":\"https:\/\/technews.al\/\",\"name\":\"Technews.al\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/technews.al\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/0d9ed995a903005f5e36e2bb709a98aa\",\"name\":\"Tech Expert\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Untitled-design-1-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Untitled-design-1-96x96.jpg\",\"caption\":\"Tech Expert\"},\"url\":\"https:\/\/technews.al\/?author=4\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/technews.al\/?p=27523","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al","og_description":"Nga Emiliano Mankolli N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2025 pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb merrja pjes\u00eb n\u00eb TEDAI n\u00eb San Francisko, s\u00eb bashku me nj\u00eb koleg q\u00eb e konsideroj nj\u00eb prej mendjeve m\u00eb t\u00eb spikatura shqiptare n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale. Mes shum\u00eb diskutimeve mbi t\u00eb ardhmen e teknologjis\u00eb, m\u00eb mbeti n\u00eb mendje prezantimi i Prem Akkaraju, drejtorit","og_url":"https:\/\/technews.al\/?p=27523","og_site_name":"Technews.al","article_published_time":"2026-08-05T09:02:38+00:00","article_modified_time":"2026-08-05T09:10:01+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1365,"url":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Tech Expert","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Tech Expert","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523","url":"https:\/\/technews.al\/?p=27523","name":"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale - Technews.al","isPartOf":{"@id":"https:\/\/technews.al\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp","datePublished":"2026-08-05T09:02:38+00:00","dateModified":"2026-08-05T09:10:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/0d9ed995a903005f5e36e2bb709a98aa"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/technews.al\/?p=27523"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523#primaryimage","url":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp","contentUrl":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6a272fbbd8348cf82f92445f_12051_TED_AI_RAW_0114-copy.webp","width":2048,"height":1365},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/technews.al\/?p=27523#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/technews.al\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Shqip\u00ebria, Diella dhe teatri i inteligjenc\u00ebs artificiale"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/technews.al\/#website","url":"https:\/\/technews.al\/","name":"Technews.al","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/technews.al\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/0d9ed995a903005f5e36e2bb709a98aa","name":"Tech Expert","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/technews.al\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Untitled-design-1-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/technews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Untitled-design-1-96x96.jpg","caption":"Tech Expert"},"url":"https:\/\/technews.al\/?author=4"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27523"}],"collection":[{"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27525,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27523\/revisions\/27525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}