Pas vapës e madhe që ka përjetuar Bota gjatë verës, start-up-i Thai Sade, i firmës teknologjike BloomX, po krijon një precedent duke pjalmuar artificialisht pemët e avokados. Ky start-up, me origjinë nga një moshav izraelit, kërkon të ofrojë një alternativë efikase ndaj pllenimit të bletëve.
Rënia globale e popullsisë së bletëve ka shkaktuar shqetësim, veçanërisht pasi tre nga katër kulturat që japin fruta ose fara për konsum njerëzor varen nga pjalmuesit. Bletët, të egra dhe të kultivuara, mbajnë pjesën më të madhe të kësaj barre. Megjithatë, sfidat si ndryshimi i klimës, dëmtimi i habitatit të tyre, pesticidet dhe marimangat shkatërruese varroa po ndikojnë ndjeshëm në numrin e bletëve.
Ndërhyrja në kohë e BloomX fokusohet tek boronica dhe avokado. Pajisja e tyre “Robee”, që i ngjan një kositësi bari, përdor krahë mekanikë vibrues për të stimuluar bimët, duke lëshuar polen. Në mënyrë mbresëlënëse, kjo metodë pasqyron veprimin natyral të bletëve në lulet e boronicës.
Një pajisje tjetër, “Crossbee”, e krijuar për avokado, ndihmon në transferimin e polenit midis pemëve. Duke përdorur këto risi, fermat në Amerikën e Jugut, Afrikën e Jugut, Spanjë, SHBA dhe Izrael raportojnë deri në 30% rritje të rendimentit të frutave.
Të dy mjetet përdorin software të bazuar në AI dhe një aplikacion celular, të kompletuar me sisteme GPS dhe sensorë, duke siguruar saktësi në procesin e pllenimit.
Pavarësisht punës së deritanishme, disa ekspertë, si Diane Drinkwater nga Shoqata Britanike e Bletarëve, besojnë se prioritizimi i shëndetit të bletëve mund të zbusë nevojën për pllenim artificial. Megjithatë, duke pasur parasysh gjendjen aktuale të popullatave të bletëve, zgjidhjet inovative si ato të ofruara nga BloomX dhe firma tjetër izraelite e teknologjisë, Edete, mund të jenë ura e nevojshme drejt bujqësisë së qëndrueshme për fermerët shqiptarë dhe globalë.
