Në vitin 2017, një video e publikuar nga Spitali i Fëmijëve i Filadelfias (CHOP) shfaqte një qengj që po zhvillohej në një mitër artificiale, duke shkaktuar interes të gjerë. Tani, ekipi që qëndron pas kësaj risie po konkurron për miratim për të filluar provat e para njerëzore të pajisjes së tyre, e quajtur Mjedisi jashtë mitrës për zhvillimin e të porsalindurve (EXTEND).
Kjo pajisje nuk është një kopje fantastiko-shkencore e mitrës njerëzore që nga ngjizja deri në lindje. Studiuesit e CHOP shpresojnë të imitojnë disa elementë të një mitre natyrale për të rritur shkallën e mbijetesës dhe rezultatet shëndetësore të foshnjave jashtëzakonisht të parakohshme, ato të lindura para javës së 28-të të shtatzënisë.
Ideja themelore nuk është vetëm mbijetesa, por rezultate më të shëndetshme afatgjata. Të dhënat aktuale tregojnë se 78% e njerëzve të lindur para javës së 28-të të shtatzënisë vuajnë nga probleme mjekësore në moshën madhore. Komplikimet e lindjes së parakohshme shkaktuan afro 900,000 vdekje në vitin 2019.
EXTEND funksionon duke vendosur foshnjat e lindura para kohe në një “Biobag” të mbushur me një lëng të veçantë që imiton lëngun amniotik. Enët e gjakut të foshnjës në kordonin e kërthizës janë të lidhura me një sistem të jashtëm i cili oksigjenon gjakun, duke simuluar rolin e placentës.
Megjithatë, kjo teknologji premtuese nuk është pa sfida. Lidhja me arteriet e vogla të kërthizës kontraktuese kërkon procedura të shpejta dhe të sakta kirurgjikale. Ndërsa sistemi i CHOP është testuar te qengjat, kalimi në provat njerëzore përfaqëson një hap të rëndësishëm.
Por, ky inovacion vjen edhe me shqetësime etike. Termi “fetonate” është propozuar nga ekipi CHOP për të përshkruar entitetet në këto pajisje, jo fetusi apo i porsalinduri. Disa ekspertë gjithashtu vënë në pikëpyetje investimin në një teknologji të tillë, duke advokuar për një analizë me të gjerë në kuptimin dhe parandalimin e lindjes së parakohshme.
