Në luftën globale shumëmiliardë dollarëshe kundër zjarreve, zbulimi i hershëm është thelbësor. Satelitët, dronët, kamerat termike dhe kullat e vrojtimit me personel janë vetëm disa nga mjetet që përdoren aktualisht për të njoftuar autoritetet dhe reaguesit e parë për kërcënimet e afërta.
Megjithatë, në zonat me burime të pamjaftueshme, këto mbrojtje mund të jenë tepër të kushtueshme. Kjo është arsyeja pse një grup të diplomuarish të kohëve të fundit në dizajn ka zhvilluar një zgjidhje më të vogël, më të thjeshtë dhe, thonë ata, më të lirë: Një detektor zjarri me madhësinë e një boçe pishe që mund t’u japë komuniteteve të cenueshme një avantazh të paçmuar në garën për t’i shpëtuar ose për të kontrolluar flakët e mëdha.
Të prodhuara kryesisht nga përbërës dylli dhe qymyri, sensorët e Pyri-t janë projektuar për t’u përshtatur me mjedisin – dhe për të mos lënë gjurmë në të. Pajisja mund të vendoset në zona të prirura ndaj zjarrit dhe të lihet për vite me radhë pa mirëmbajtje, sipas krijuesve të saj. Kur ndodh një zjarr, nxehtësia shkrin një shkëndijë të brendshme, duke prodhuar një sinjal me frekuencë të ulët që ngre alarmin.
“Mund t’i ndihmojë njerëzit të evakuohen më shpejt dhe mund të ndalojë përhapjen e zjarreve përpara se ato të bëhen të pakontrollueshme – përpara se të jenë vërtet shkatërruese”, tha bashkëthemeluesja e Pyri, Karina Gunadi, për CNN në një intervistë.
“Nëse mund të kapësh një zjarr të vogël, është shumë më e lehtë ta shuash.”
Pyri u krijua në Londër si një detyrë universitare midis katër studentëve të inxhinierisë së dizajnit, tre prej të cilëve vendosën ta ndiqnin atë si një sipërmarrje tregtare përtej diplomimit të tyre vitin e kaluar. Emri i kompanisë së tyre vjen nga fjala shkencore “pyriscence”, e cila përshkruan mënyrat se si natyra përshtatet me zjarret në pyje.
Si shembull të një “specie që varet nga zjarri”, Gunadi përmendi lloje të ndryshme të pishave që jo vetëm lulëzojnë në zona të prirura ndaj zjarrit – ato kanë nevojë për flakë për t’u riprodhuar, pasi farat e tyre çlirohen vetëm kur rrëshira që vulos boçet e tyre të pishave shkrihet në nxehtësi të lartë.
Kjo ide ndikoi drejtpërdrejt te Gunadi dhe kolegët e saj dizajnerë. “Po sikur të mund të frymëzohemi nga mënyra se si natyra i përgjigjet zjarrit, ta marrim këtë ide, të përdorim materiale të bazuara në natyrë dhe të krijojmë formën më të thjeshtë të zbulimit të zjarreve në pyje?” tha ajo, duke kujtuar gjenezën e dizajnit të grupit.
Nuk lë gjurmë
Pamja e Pyrit, e ngjashme me boçë pishe, është gjithashtu funksionale: Forma e lehtë e sensorëve dhe struktura me brinjë ndihmon në mbrojtjen e tyre nga ndikimi, veçanërisht nëse vendosen nga ajri kur mbulojnë zona të mëdha ose të vështira për t’u arritur. Por projektuesit donin gjithashtu që ata t’i shpëtonin vëmendjes së kalimtarëve, qofshin njerëz apo kafshë.
“Në fakt kemi humbur një në mjedis. Pra, për sa i përket kamuflazhit, ndoshta po ia dalim shumë mirë!” bëri shaka Gunadi. I projektuar për t’u përshtatur me natyrën, prototipi më i fundit peshon rreth 150 gramë.
Lexo edhe Kina zbulon një dron të vogël spiun që duket si një mushkonjë
Mirësjellje e Pyri-t
Një tjetër sfidë e madhe rrjedh nga angazhimi i bashkëthemeluesve ndaj materialeve jo-toksike – veçanërisht kur bëhet fjalë për elektronikën e nevojshme për të prodhuar një sinjal. Edhe pse Pyri nuk po e detajon publikisht teknologjinë e saj të shkrehjes ose nuk po e zbulon përbërjen e saktë të materialit të saj (një kërkesë për patentë është në pritje), projektuesit i janë drejtuar elektronikës organike dhe po shmangin metalet e rralla të tokës dhe bateritë litium-jon. Pasi pajisjet “digjen”, Gunadi dëshiron të sigurohet që ato “nuk do të lënë asnjë ndikim negativ në mjedis”.
