Dhjetë vjet më parë, Edward Snowden ekspozoi shtrirjen e madhe të mbikëqyrjes së qeverisë amerikane në komunikimet e qytetarëve amerikanë. Zbulimet tronditën kombin, pasi u zbulua se Verizon, një kompani e madhe telekomunikacioni, u detyrua nga një urdhër i fshehtë i gjykatës t’i dorëzonte të dhënat Agjensisë Kombëtare të Sigurisë (NSA) për të gjitha thirrjet në sistemet e saj, çdo ditë.
Në vazhdën e publikimeve të Snowden, mijëra dokumente sekrete u bënë publike. Kjo përfundimisht çoi në shumë padi, dhe në një përparim të rëndësishëm drejt transparencës dhe reformave të praktikave të mbikëqyrjes së qeverisë së SHBA.
Një nga legjislacionet historike që pasoi rrjedhjet e Snowden ishte Akti i Lirisë së SHBA-së, i miratuar në vitin 2015. Ky ligj efektivisht i dha fund mbledhjes së të dhënave telefonike të amerikanëve, duke kërkuar që kompanitë e telekomunikacionit të ruanin privatisht të dhënat, dhe duke e detyruar qeverinë të aplikonte për akses në këto të dhëna. Një gjykatë federale e apelit e shpalli gjithashtu të paligjshëm programin e mbikëqyrjes së të dhënave telefonike të NSA-së.
Akti i Lirisë së SHBA-së urdhëroi gjithashtu që qeveria të de-klasifikonte, dhe të publikonte vendime të rëndësishme të Gjykatës së Mbikëqyrjes së Inteligjencës së Jashtme (FISC). Ky Akt lejoi emërimin e ekspertëve të pavarur, ose “miqve të gjykatës”, për të ofruar perspektiva të jashtme. Përpara këtij akti, FISC, një gjykatë sekrete e themeluar në vitin 1978, merrte parasysh vetëm anën e qeverisë për çështjet e mbikëqyrjes.
Lexo më shumë:
Rasti i Img2dataset ngre pikëpyetje mbi privatësinë online
Megjithatë, shumë argumentojnë se nevojiten edhe më shumë reforma. Shumë qeveri në të gjithë globin vazhdojnë të spiunojë komunikimet e individëve në shtetet e tyre. Shpeshherë, këto praktika janë të keqpërdorura, duke u përpjekur të përgjojnë kundërshtarët politikë, apo aktivistët e tjerë. Për shembull, FBI e përdori këtë metodë për të kryer kontrolle në mbi 278,000 raste, mes viteve 2020 dhe fillimit të 2021, duke përfshirë periudhën e protestave të George Floyd dhe trazirave të 6 janarit në Kapitol.
Për më tepër, zbulimet e Snowden përshpejtuan adoptimin e teknologjive të kriptimit, të gjykuara si fitore për privatësinë e qytetarëve. Me kompanitë që tanimë kanë përmirësuar sistemet e enkriptimit në shërbimet e mesazheve dhe produkteve të tjera, tani është më e vështirë për qeveritë të aksesojnë të dhënat e komunikimit.
Lexo më shumë:
Problemet e Privatësisë të ChatGPT: A janë të dhënat tuaja të sigurta?
Në dekadën e fundit, që pas zbulimeve të Snowden, është bërë një përparim i rëndësishëm në mbrojtjen e privatësisë së qytetarëve. Megjithatë, ndërsa programet e mbikëqyrjes mbeten të fshehta, kontrollet dhe ekuilibrat në një demokraci përballen me sfida të vazhdueshme, dhe kërkesa për transparencë mbetet një kusht i rëndësishëm për qytetarët.
