Për herë të parë, shkencëtarët kanë krijuar modele të rritura në laborator të embrioneve njerëzore, duke riprogramuar qelizat embrionale, njoftoi profesoresha Magdalena Żernicka-Goetz në takimin vjetor të Shoqatës Ndërkombëtare për Kërkimin e Qelizave Staminale në Boston. Aktualisht, ligji i Mbretërisë së Bashkuar lejon kultivimin e embrioneve natyrore njerëzore në një mjedis laboratorik vetëm deri në shenjën e zhvillimit 14-ditor. Krijimi i këtyre embrioneve sintetike i lejon shkencëtarët të hetojnë periudhën kritike të zhvillimit përtej kësaj pike, e njohur si gastrulim.
Gjatë gastrulimit, embrioni kalon nga një strukturë e thjeshtë qelizore në një formacion më kompleks, duke filluar të krijojë strukturën themelore të trupit. Megjithatë, kufizimet ligjore e kanë mbajtur deri më tani këtë fazë kyçe të pa studiuar. Puna novatore nga Prof Żernicka-Goetz, e lidhur me Universitetin e Cambridge dhe Institutin e Teknologjisë në Kaliforni, synon të shuajë këtë kurozitet.
Përdorimi i qelizave staminale për të krijuar këto modele përfaqëson një përparim të jashtëzakonshëm shkencor, por gjithashtu ngre pyetje të rëndësishme etike dhe ligjore. Disa argumentojnë se ritmi i shpejtë i përparimit shkencor po tejkalon zhvillimin e udhëzimeve të përshtatshme ligjore dhe etike.
Duke e përshkruar modelin si ‘të jashtëzakonshëm’, profesoresha Żernicka-Goetz theksoi dobinë e mundshme që sjell ky model në studimin e ç’rregullimeve gjenetike dhe aborteve të përsëritura. Këto embrione sintetike, megjithëse nuk kanë një tru rudimentar ose një zemër funksionale, përfshijnë qeliza që zakonisht formojnë placentën dhe embrionin. Aftësitë e këtyre modeleve për t’u maturuar përtej fazave të hershme të zhvillimit mbeten të panjohura.
Artikull i ngjashëm:
Matja e tensionit nëpërmjet celularit: Inxhinierët e UC San Diego krijojnë një “kapëse” për të matur presionin e gjakut në smartphone tuaj
Në kërkimet paralele të kryera tek minjtë, embrionet sintetike shfaqën ngjashmëri zhvillimore me homologët e tyre natyrorë, duke përfshirë gastulimin dhe formimin fillestar të trurit dhe zemrës. Megjithatë, këto embrione nuk u zhvilluan kur u implantuan te minjtë femra. Sipas rregulloreve aktuale, çdo përpjekje për të implantuar embrione njerëzore sintetike tek njerëzit do të konsiderohej e paligjshme.
Dr. Robin Lovell-Badge, nga Instituti Francis Crick, nënvizoi rëndësinë e modeleve të bazuara në qelizat staminale në studimin e zhvillimit njerëzor dhe çështjeve të mundshme në të. Megjithatë, ai shprehu shqetësimin se këto embrione fillestare, nëse zhvillohen për të qenë të ngjashme embrioneve natyrore, duhet të trajtohen me konsideratë të ngjashme etike, një gjë që aktualisht mungon në legjislacion.
Artikull i ngjashëm:
Revolucion në Mjekësi: Transplanti i parë robotik i mushkërive në botë kryhet nga kirurgët spanjollë
Ekspertët, si Dr. Ildem Akerman, profesor i asociuar në gjenomikën funksionale në Universitetin e Cambridge, pranuan implikimet e rëndësishme të këtij studimi, veçanërisht në kuptimin e ç’rregullimeve gjenetike dhe përmirësimin e teknologjive të fertilizimit in vitro (IVF). Subjektet e formuara nga këto qeliza staminale quhen ‘modele të integruara të embrionit’, dhe mund të kultivohen përtej kufirit 14-ditor në Mbretëtinë e Bashkuar, ndryshe nga embrionet natyrore njerëzore.
Njëkohësisht, disa, si profesori Roger Sturmey i Shkollës Mjekësore të Hull York-ut, theksuan nevojën për të eksploruar më tej ngjashmëritë dhe ndryshimet midis embrioneve sintetike dhe atyre të formuara natyrshëm. Ndërsa mjekësia dhe shkenca vazhdojnë të përparojnë, ndërkohë që mjedisi ligjor mbetet kryesisht statik, shumë pajtohen se nevojitet një kornizë e qartë qeverisjeje për të rregulluar me përgjegjësi kërkime të tilla komplekse dhe me implikime të rëndësishme në të ardhmen e gjeneratave njerëzore.
