Çfarë është Sharenting? Fenomeni që po ekspozon fëmijët në rrjetet sociale

Në epokën digjitale, prindërimi ka ndryshuar rrënjësisht. Një nga trendet më të përhapura në mbarë botën, e po ashtu edhe në Shqipëri, është ndarja e çdo momenti të rritjes së fëmijëve në rrjetet sociale. Ky fenomen ka marrë një emër zyrtar në fjalorin modern: Sharenting.

Ky term është një bashkim i dy fjalëve angleze: “Share” (të ndash) dhe “Parenting”(prindërim). Ai përkufizon praktikën ku prindërit publikojnë rregullisht fotografi, video, histori dhe detaje të jetës së fëmijëve të tyre të mitur në platforma si Instagram, Facebook apo TikTok.

Sa i përhapur është ky fenomen?

Shumë prindër e nisin këtë rrugëtim pa asnjë qëllim të keq, thjesht për të ndarë gëzimin me familjarët dhe miqtë. Megjithatë, shifrat tregojnë se ekspozimi ka arritur nivele alarmante:

• Sipas statistikave në vende të ndryshme europiane, rreth 75% e prindërve publikojnë përmbajtje të fëmijëve të tyre.
• Vlerësohet se përpara se të mbushë 13 vjeç, një fëmijë mund të ketë tashmë mbi 1,000 foto të tij të postuara online nga prindërit.

Kjo do të thotë se fëmijët sot po rriten me një “gjurmë digjitale” të cilën nuk e kanë zgjedhur vetë dhe që është krijuar përpara se ata të mësojnë të shkruajnë apo të lexojnë.

Lexo edhe: Revolucioni i heshtur i “Gen Z”: Ja kërkesa e djalit të Belen Rodriguez që u bë virale në Itali

Rreziqet e fshehura të Sharenting

Edhe pse postimet mund të duken të pafajshme (si dita e parë e shkollës, pushimet në plazh apo një video qesharake), ekspertët e sigurisë kibernetike dhe psikologët paralajmërojnë për disa rreziqe serioze:

• Humbja e privatësisë:Fëmijëve po u ndërtohet një identitet publik digjital pa miratimin e tyre. Kur të rriten, ata mund të mos dëshirojnë që ditarët e tyre të fëmijërisë të jenë të hapur për gjithë botën.
• Bullizmi kibernetik (Cyberbullying):Fotot ose videot që prindërve u duken të lezetshme, mund të përdoren nga bashkëmoshatarët për t’u tallur apo bullizuar fëmijën në shkollë.
• Rreziqet nga Inteligjenca Artificiale (AI): Ky është kërcënimi më i ri dhe më i madh. Sot, materialet vizuale dhe zëri i fëmijëve mund të vidhen nga keqbërësit për të krijuar deepfakes(imazhe/video të rreme) ose për t’u keqpërdorur në skema të ndryshme mashtrimi.
• Pedofilia dhe “Sgrembimi” Digjital:Fotot e thjeshta në plazh apo gjatë lojërave shpesh përfundojnë në rrjete të errëta (Dark Web) pa dijeninë e prindërve.

Vetëdijësimi i Brezit të Ri dhe Ligji

Kohët po ndryshojnë dhe vetë fëmijët kanë filluar të reagojnë. Raste të famshme publike, si ai i djalit të personazheve të njohur Belen Rodriguez dhe Stefano De Martino, i cili kërkoi zyrtarisht të mbetej jashtë profileve sociale të prindërve, tregojnë se ky brez po kërkon të drejtën e tij për privatësi.

Në nivel institucional, shtete si Franca po diskutojnë dhe vendosin ligje të rrepta për të penalizuar prindërit që përfitojnë ekonomikisht nga imazhi i fëmijëve apo që thyejnë privatësinë e tyre.

Këshilla për prindërit: Si të jeni më të sigurt?

Nëse dëshironi të postoni, bëjeni me “Protokolle Sigurie”:

1. Mbyllni profilet:Sigurohuni që llogaritë tuaja të jenë private dhe që postimet t’i shohin vetëm njerëzit që njihni personalisht.
2. Mos publikoni vendndodhjen:Shmangni postimet ku duket emri i shkollës, uniforma, kopshti apo adresa e shtëpisë.
3. Mbroni fytyrën e fëmijës:Një trend në rritje është vendosja e një emoji mbi fytyrën e fëmijës ose fotografimi i tyre nga shpina.
4. Pyetni fëmijën:Nëse fëmija ka arritur moshën ku kupton, pyeteni gjithmonë: “A dëshiron që mami/babi ta postojë këtë foto?”

Përpara se të shtypni butonin “Posto”, kujtoni se interneti nuk harron kurrë. Mbrojtja e privatësisë së fëmijës tuaj sot është dhurata më e mirë që mund t’i bëni atij për të ardhmen.