Këtu janë disa mënyra se si prindërit mund t’i mbajnë fëmijët e tyre të sigurt në internet pa pasur nevojë të kufizojnë plotësisht mediat sociale.
Ndërsa vendet debatojnë nëse duhet t’i ndalojnë plotësisht llogaritë në mediat sociale për fëmijët nën 16 vjeç, organizatat e fëmijëve dhe kompanitë e teknologjisë po sugjerojnë mënyra për t’i mbajtur ata të sigurt pa i shkëputur nga aplikacionet që ata duan.
Nga kontrollet prindërore te rutinat pa teknologji dhe të kuptuarit se si funksionon inteligjenca artificiale (IA), ka hapa praktikë që prindërit mund të ndërmarrin për të mbrojtur fëmijët e tyre në internet.
Vendosni rutina pa teknologji
Shumica e platformave kryesore të mediave sociale, të tilla si Instagram, TikTok dhe YouTube, tani ofrojnë kontrolle prindërore për të menaxhuar se sa kohë kalojnë fëmijët në internet.
Në TikTok, prindërit mund të vendosin kufizime ditore të kohës para ekranit, ndërsa YouTube u lejon përdoruesve të planifikojnë njoftime dhe përkujtesa, të tilla si “bëj një pushim” ose “koha e gjumit”.
Megjithatë, Komisioni Evropian paralajmëroi se këto veçori, veçanërisht në TikTok, mund të mos jenë të mjaftueshme më vete për të kufizuar kohën e fëmijëve në internet në mënyrë efektive.
Prindërit inkurajohen të shkojnë një hap më tej duke i ndihmuar fëmijët e tyre të ndërtojnë vetërregullim me kohën e tyre online përmes “rutinave të qëndrueshme”, këshillon organizata joqeveritare britanike, Save the Children.
Save the Children i inkurajon prindërit të krijojnë momente pa teknologji, si darka pa telefon ose kohë jashtë, sepse kjo mund të zvogëlojë stresin dhe ndërprerjet e gjumit të një adoleshenti.
Prindërit gjithashtu duhet të rishikojnë cilësimet e privatësisë si në pajisjen e fëmijës së tyre ashtu edhe në llogaritë e tyre në mediat sociale, në mënyrë që mbledhja e të dhënave të minimizohet, sipas UNICEF.
Modelimi i sjelljes pozitive online është po aq i rëndësishëm, në mënyrë që fëmijët të dinë si të bashkëveprojnë me respekt dhe të shmangin përmbajtjen joetike ose të dëmshme, shtoi organi i fëmijëve i Kombeve të Bashkuara.
Lexo edhe: Ja aplikacionet që gjenerojnë më shumë para në Europë. A i përdorni?
Mësoni rreth IA-së
Prindërit duhet t’u shpjegojnë fëmijëve të tyre se si funksionojnë algoritmet, si të njohin dezinformimin dhe si përmbajtja është projektuar për të tërhequr vëmendjen, thotë Save the Children.
OpenAI, kompania pas ChatGPT, sugjeron t’u mësosh fëmijëve të përdorin IA-në si partner, jo si zëvendësim për idetë ose përvojat e tyre.
“IA është e shkëlqyer në gjenerimin e ideve… por nuk ka përvojën tuaj të jetës, marrëdhëniet ose kontekstin e plotë”, këshillon një nga udhëzuesit e tyre.
Adoleshentët duhet të verifikojnë faktet e rezultateve të IA-së duke krahasuar përgjigjet që ChatGPT u jep atyre me faqet e internetit të besueshme, shtoi OpenAI.
Kompania gjithashtu thotë se fëmijëve duhet t’u mësohet të mendojnë për burimet që ChatGPT përdor në përgjigjet e saj.
Prindërit gjithashtu mund të eksplorojnë faqet dhe aplikacionet që përdorin fëmijët e tyre për të identifikuar se ku shfaqet përmbajtja e gjeneruar nga IA, sipas organizatës bamirëse britanike Shoqata Kombëtare për Parandalimin e Mizorisë ndaj Fëmijëve (NSPCC).
Mësojuni fëmijëve tuaj si të njohin përmbajtjen e dëmshme
Fëmijët duhet të mësojnë se si duket përmbajtja e dëmshme dhe si të flasin nëse e hasin atë, sipas Save the Children.
Rreziqet online për të rinjtë përfshijnë kontaktin e padëshiruar nga të huajt, ekspozimin ndaj materialeve të papërshtatshme ose shqetësuese, presionet e imazhit të shtrembëruar të trupit dhe ndjekjen varësie të pëlqimeve dhe komenteve, paralajmëron NSPCC.
Organizata bamirëse rekomandon t’u mësohet adoleshentëve si të përdorin mjetet e bllokimit dhe raportimit dhe t’i inkurajojë ata t’i tregojnë një të rrituri të besuar kur përjetojnë diçka të dëmshme online.
Për të mbështetur komunikimin e hapur, prindërit duhet të kryejnë verifikime të rregullta joformale rreth përvojave dixhitale të fëmijëve të tyre – edhe nëse fëmijët nuk ndihen rehat t’i fillojnë vetë këto biseda.
NSPCC sugjeron të bëhen pyetje të tilla si “A keni parë ndonjë gjë në internet që ju ka bërë të ndiheni në siklet?” ose “Me kë bisedoni në internet?” rregullisht për t’i ndihmuar fëmijët të ndihen të mbështetur.
