Në një botë ku inteligjenca artificiale (AI) po bëhet pjesë e përditshmërisë sonë – nga postimet që lexojmë në rrjete sociale, te asistentët virtualë si Alexa – kufiri midis reales dhe sintetikes po bëhet gjithnjë e më i paqartë. Një studim i ritregon se shumica e njerëzve nuk janë më në gjendje të dallojnë një zë të krijuar nga AI nga një zë njerëzor i vërtetë.
Sipas kërkimit të publikuar në revistën PLoS One, pjesëmarrësit u ekspozuan ndaj 80 regjistrimeve zanore – gjysma të krijuara nga AI dhe gjysma të vërteta. Ata duhej të vlerësonin nivelin e besueshmërisë dhe dominimit të secilit zë.
Në grupin e AI-së kishte dy tipe: zëra të krijuar nga e para dhe zëra të klonuar nga njerëz realë.
Rezultatet ishin befasuese: 58% e zërave të klonuar nga AI u ngatërruan me zëra njerëzorë, ndërsa 62% e zërave të vërtetë u identifikuan saktë si të tillë — një diferencë shumë e vogël.
“Zërat e krijuar nga AI, veçanërisht ata të klonuar, tingëllojnë po aq njerëzorë sa regjistrimet e vërteta,” – shpjegon Dr. Nadine Lavan, autore kryesore e studimit dhe pedagoge në Queen Mary University of London.
“Ajo që e bën këtë zbulim edhe më tronditës është fakti se përdorëm mjete komerciale të aksesueshme për këdo — pa nevojë për njohuri teknike apo kosto të mëdha.”
Kur zëri bëhet mashtrim
Teknologjia e klonimit të zërit me AI funksionon duke analizuar dhe rikrijuar karakteristikat kryesore të një zëri njerëzor. Kjo saktësi e lartë ka bërë që ajo të përdoret edhe për mashtrime telefonike, ku skamerët imitojnë zërat e familjarëve për të përfituar para ose informacion.
Të moshuarit janë më të rrezikuarit: rreth dy të tretat e personave mbi 75 vjeç kanë marrë thirrje mashtruese, sipas Universitetit të Portsmouth. Gati 60% e këtyre përpjekjeve ndodhin përmes telefonit.
Edhe pse jo çdo thirrje mashtruese përdor AI, rritja e qasjes në mjete si Hume AI dhe ElevenLabs e ka bërë këtë fenomen shumë më të përhapur.
Probleme të ngjashme janë shfaqur edhe në industrinë e argëtimit, ku zërat e personazheve të famshëm janë përdorur pa leje. Aktorja Scarlett Johansson kritikoi OpenAI-n për përdorimin e një zëri “të frikshëm të ngjashëm” me të në shërbimin ChatGPT, pas daljes së filmit Her.
Lexo edhe: “Into the future”, Melania Trump publikon një video të saj me Inteligjencë Artificiale
Po ashtu, deepfake audio me zëra të politikanëve apo gazetarëve janë përdorur për të përhapur dezinformim dhe ndikuar opinionin publik.
Dr. Lavan paralajmëron se këto rreziqe kërkojnë veprim urgjent nga kompanitë që zhvillojnë teknologjinë:
“Ne rekomandojmë që zhvilluesit të bashkëpunojnë me etikistë dhe politikëbërës për të përcaktuar kufijtë ligjorë e moralë — si pronësia e zërit dhe çështja e pëlqimit në një realitet që po ndryshon me shpejtësi.”
Kur AI përdoret për mirë
Megjithatë, teknologjia e zërit të krijuar nga AI ka edhe potencial pozitiv, veçanërisht për personat që nuk mund të flasin ose kanë vështirësi në të folur.
“Kjo formë teknologjie ndihmuese ekziston prej kohësh — Stephen Hawking është shembulli më i njohur — por risia sot është mundësia për ta personalizuar zërin në mënyra që më parë ishin të pamundura,” – shton Lavan.
Sot, përdoruesit mund të rikrijojnë zërin e tyre origjinal ose të dizajnojnë një zë të ri, që pasqyron personalitetin dhe identitetin e tyre.
Përdorimi etik i kësaj teknologjie mund të përmirësojë aksesin dhe përfshirjen në fusha si arsimi, mediat, dhe prodhimi i librave audio.
Një studim i fundit zbuloi se mësimi përmes audios me ndihmën e AI rriti motivimin dhe angazhimin e nxënësve — veçanërisht atyre me çrregullime si ADHD.
Në një kohë kur kufiri midis zërit njerëzor dhe atij artificial po bëhet gjithnjë më i paqartë, pyetja nuk është më nëse mund ta dallojmë, por si do të mësojmë të jetojmë me të — me përgjegjësi, etikë dhe vetëdije.
