Author: Tech Expert

Në një kohë kur rrjetet sociale janë kthyer në një nga hapësirat kryesore të komunikimit mes qytetarëve dhe përfaqësuesve politikë, mbyllja e komenteve nga qeveritarët ngre një pyetje të rëndësishme: A duan politikanët të dëgjojnë qytetarët, apo vetëm t’u flasin atyre? Kur një zyrtar publik publikon deklarata, fotografi dhe video, por nuk u lejon qytetarëve të reagojnë, komunikimi rrezikon të shndërrohet në një monolog, ku pushteti flet dhe publiku pritet vetëm të dëgjojë. Komentet e qytetarëve nuk janë gjithmonë të këndshme. Ato mund të jenë të ashpra, ironike, të mbushura me zemërim dhe zhgënjim. Por pas shumë prej tyre mund të fshihen…

Vetëm pak javë pasi Mark Zuckerberg prezantoi agjentin e inteligjencës artificiale Muse, duke deklaruar se ishte ndërtuar me privatësinë dhe sigurinë si prioritete, një investigim i ri ka ngritur shqetësime serioze mbi mbrojtjen e të dhënave të përdoruesve. Sipas Ars Technica, studiuesit e kompanisë së sigurisë kibernetike Claroc zbuluan një dobësi në funksionin e shpërndarjes së bisedave, që mundësonte gjetjen e mijëra lidhjeve me informacione potencialisht konfidenciale. Problemi lidhej me funksionin Share, përmes të cilit përdoruesit mund të krijonin një link për të ndarë bisedat e tyre me Muse. Këto adresa përmbanin titullin e bisedës dhe një kombinim karakteresh rastësore. Megjithatë, studiuesit zbuluan se adresat mund të gjendeshin përmes regjistrave publikë të kërkimeve DNS, duke identifikuar mbi 6,800 lidhje të krijuara nga platforma. Kjo nuk nënkupton se të gjitha bisedat private të përdoruesve ishin të ekspozuara, por se bisedat e shpërndara përmes këtyre lidhjeve mund të zbuloheshin nga persona të tjerë. Mes materialeve të aksesueshme, studiuesit raportuan se gjetën dokumente mbi të ardhurat e kompanive, aplikime për kredi, transaksione bankare, informacione financiare personale dhe kalendarë të brendshëm pune. “Mendonim se mbledhja e këtyre të dhënave do të kërkonte shumë përpjekje. Në fakt, mjaftoi një kërkim i vetëm”, deklaruan studiuesit, duke theksuar lehtësinë me të cilën mund të identifikoheshin lidhjet. Lexo edhe: Meta Muse Charm, kur inteligjenca artificiale shndërrohet në një “Tamagotchi” që e mban në çelësa Pas publikimit të gjetjeve, Meta i konfirmoi Ars Technica se kishte çaktivizuar funksionin problematik. Megjithatë, incidenti vjen pas raportimeve të tjera mbi mënyrën se si Muse përpunon dhe ruan informacionet personale, përfshirë të dhëna rreth miqve dhe familjarëve të përdoruesve. Rasti rikthen në vëmendje një nga sfidat më të mëdha të inteligjencës artificiale: sa të sigurta janë informacionet që u besojmë asistentëve AI? Ndërsa këto sisteme integrohen gjithnjë e më shumë në jetën personale dhe profesionale, ekspertët paralajmërojnë se edhe një funksion i thjeshtë, si shpërndarja e një bisede, mund të krijojë rreziqe serioze për privatësinë nëse nuk është projektuar me mekanizmat e duhur të sigurisë. Burimi: Futurism, bazuar në raportimet e Ars Technica dhe investigimin e Claroc. Artikulli është përshtatur nga materiali i dhënë. Futurism

Në disa qytete të Kinës, hapësirat gjigante publicitare që zakonisht promovojnë marka tregtare dhe personazhe të famshëm po i kushtohen një tjetër kategorie njerëzish: shkencëtarëve që kanë dhënë kontribute të jashtëzakonshme në zhvillimin e vendit. Kjo nismë, e cila mori hov gjatë gushtit 2026, nisi kur qendra tregtare dhe biznese lokale vendosën vullnetarisht t’i ofronin hapësirat e tyre më të dukshme publicitare për të nderuar disa prej figurave më të rëndësishme të shkencës kineze. Që atëherë, iniciativa është përhapur në qytete si Zhengzhou, Hangzhou, Chongqing dhe Jinan, ku portretet e shkencëtarëve kanë zënë vend në stacione metroje, aeroporte dhe zona…

Për një politikan, rrjetet sociale mund të jenë një nga pasqyrat më të pakëndshme të marrëdhënies së tij me qytetarët. Nën një fotografi, një deklaratë apo një video, qindra komente mund të mbushen me kritika, ironi, fyerje dhe zemërim. Reagimi i parë mund të jetë t’i konsiderojë komentuesit si kundërshtarë politikë, njerëz të manipuluar apo individë që thjesht përhapin urrejtje. Por një politikan që kërkon të kuptojë opinionin publik duhet të bëjë një pyetje më të rëndësishme: Çfarë po përpiqen të më thonë qytetarët, përtej mënyrës se si po e shprehin? Zemërimi publik nuk lind gjithmonë nga urrejtja personale. Ai mund të jetë rezultat i premtimeve të pambajtura, vështirësive ekonomike, padrejtësive të perceptuara apo mungesës së besimit tek institucionet. Kur një qytetar shkruan me mllef poshtë një postimi politik, ai mund të mos jetë duke reaguar vetëm ndaj deklaratës së asaj dite, por ndaj një përvoje shumë më të gjatë zhgënjimi. Një politikan që fokusohet vetëm te toni i komentit rrezikon të humbasë mesazhin që qëndron pas tij. Lexo edhe: Dita e tretë e protestës studentore: Rama shmang përgjegjësinë politike dhe fajëson opozitën, tensionet përhapen në disa qytete Megjithatë, komentet në internet nuk janë një sondazh përfaqësues i shoqërisë. Algoritmet favorizojnë shpesh përmbajtjet që shkaktojnë reagime të forta, ndërsa individët më të zemëruar mund të komentojnë më shpesh sesa ata që kanë qëndrime neutrale. Në diskutime mund të përfshihen edhe llogari anonime, të automatizuara apo fushata të koordinuara. Prandaj, një mijë komente negative nuk provojnë automatikisht se një mijë qytetarë përfaqësojnë mendimin e shumicës, por as nuk duhet të shpërfillen vetëm sepse shfaqen në rrjetet sociale. Një tjetër gabim është ngatërrimi i kritikës me sulmin personal. Një qytetar që kundërshton ashpër një vendim qeveritar nuk është domosdoshmërisht armik i politikanit që e ka marrë atë. Në demokraci, pushteti është objekt i vazhdueshëm i gjykimit publik. Politikanët kanë të drejtë të kundërshtojnë akuzat e pavërteta dhe të vendosin kufij ndaj kërcënimeve apo gjuhës çnjerëzuese, por kritika, edhe kur është e ashpër, mbetet pjesë e llogaridhënies demokratike. Rreziku më i madh për një politikan fillon kur ai beson se çdo kritikë është e organizuar kundër tij. Në atë moment, ai mund të fillojë të jetojë brenda një realiteti të filtruar, ku komentet pozitive konsiderohen dëshmi e mbështetjes popullore, ndërsa ato negative shpjegohen si propagandë. Kjo qasje e bën gjithnjë e më të vështirë dallimin mes kundërshtimit politik dhe pakënaqësisë reale të qytetarëve. Një drejtues që dëgjon vetëm duartrokitjet rrezikon të humbasë kontaktin me problemet që duhet të zgjidhë. Politikanët duhet t’i analizojnë komentet duke kërkuar modele dhe jo vetëm emocione. A përsëriten të njëjtat ankesa? A flasin qytetarët për çmime, paga, korrupsion, shërbime publike apo mungesë mundësish? A ka një hendek mes mesazhit që politikani përpiqet të përcjellë dhe përvojës së përditshme të njerëzve? Këto pyetje janë më të dobishme sesa numërimi i pëlqimeve apo fshirja e komenteve të pakëndshme. Përgjigjja më e mirë ndaj pakënaqësisë nuk është domosdoshmërisht një postim tjetër, një video më e kuruar apo një fushatë komunikimi më agresive. Ndonjëherë është pranimi i një gabimi, shpjegimi i një vendimi, publikimi i të dhënave, marrja e përgjegjësisë ose ndryshimi i një politike që nuk ka funksionuar. Komunikimi mund të ndihmojë në rikthimin e besimit, por nuk mund të zëvendësojë veprimet konkrete. Në fund, një politikan nuk duhet t’i perceptojë komentet negative as si të vërtetën absolute për popullaritetin e tij, as si zhurmë që duhet heshtur. Ato janë një sinjal që meriton analizë, krahasim me burime të tjera dhe, kur kritikat janë të bazuara, përgjigje institucionale.

Protesta e studentëve dhe gjimnazistëve ka hyrë në ditën e tretë, mes përplasjeve të reja me policinë, bojkotit të mësimit dhe zgjerimit të tubimeve në qytete të tjera të Shqipërisë. Ndërsa të rinjtë vijojnë të kërkojnë ndryshime në sistemin arsimor dhe dorëheqjen e qeverisë, kryeministri Edi Rama ka reaguar duke dënuar aktet e dhunës dhe duke akuzuar opozitën si përgjegjëse për përshkallëzimin e situatës, pa marrë përsipër përgjegjësi politike në deklaratën e raportuar. Tensionet janë rikthyer në qendër të Tiranës, ku protestuesit janë mbledhur pranë Ministrisë së Arsimit dhe Kuvendit. Në Rrugën e Durrësit, policia ka përdorur gaz lotsjellës gjatë përplasjeve, duke detyruar studentët dhe gjimnazistët të tërhiqen drejt sheshit “Skënderbej”. Ndërkohë, seanca plenare e Kuvendit, e parashikuar për orën 10:00, është anuluar dhe deputetët janë larguar nga godina, e cila ishte rrethuar nga forca të shumta policie. Protestat nuk janë kufizuar vetëm në kryeqytet. Në Korçë, të rinjtë kanë bllokuar bulevardin kryesor dhe janë drejtuar drejt Bashkisë, ndërsa më pas janë raportuar dëmtime të xhamave të Drejtorisë Arsimore dhe hedhje sendesh drejt godinës. Në Tiranë, gjimnazistë të shkollës “Petro Nini Luarasi” dhe nxënës në Kamëz kanë bojkotuar mësimin, ndërsa në Shkodër studentë kanë vendosur pankarta në solidaritet me protestuesit. Bilanci i përplasjeve të një dite më parë është i rëndë. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, 89 persona kanë marrë ndihmë mjekësore, mes tyre 61 efektivë policie dhe 18 protestues të trajtuar në Spitalin e Traumës, si edhe 10 pacientë në QSUT. Katër policë dhe dy protestues vijojnë të jenë të shtruar në Spitalin e Traumës, ndërsa për disa prej të lënduarve janë paralajmëruar ndërhyrje mjekësore. Lexo edhe: Bizneset në Tiranë ulin qepenat nga frika e protestave: “Jemi me ju, mos na dëmtoni!” Rama fajëson opozitën dhe kërkon dialog me studentët Kryeministri Edi Rama ka zgjedhur të reagojë nga ambientet e dëmtuara të Kolegjit të Europës në Tiranë. Ai deklaroi se shkatërrimet nuk mund të jenë vepër e studentëve, duke ia atribuuar përgjegjësinë opozitës, të cilën e akuzoi se po përpiqet të pengojë rrugën europiane të Shqipërisë. “Studentët janë e ardhmja”, u shpreh Rama, duke deklaruar se qeveria është e gatshme të diskutojë kërkesat e tyre. Njëkohësisht, ai paralajmëroi se personat përgjegjës për dëmet do të përballen me ligjin. Kryeministri nuk paraqiti prova publike për akuzën se opozita qëndron pas akteve të dhunës. View this post on Instagram A post shared by Edi Rama (@ediramaal) Megjithatë, reagimi i Ramës nuk përfshiu një pranim të përgjegjësisë politike të qeverisë për krizën që ka nxjerrë studentët në rrugë. Ai ka refuzuar gjithashtu kërkesën për dorëheqje, duke argumentuar se qeveritë ndryshohen përmes zgjedhjeve. Nga ana tjetër, Partia Demokratike ka shprehur mbështetje për protestuesit, duke kërkuar dorëheqjen e qeverisë, krijimin e një qeverie kujdestare dhe zhvillimin e zgjedhjeve të parakohshme. Edhe Bashkimi Europian ka reaguar ndaj përshkallëzimit të situatës, duke dënuar dhunën dhe dëmtimin e pronës, por duke theksuar njëkohësisht rëndësinë e respektimit të lirisë së tubimit dhe përdorimit proporcional të forcës nga policia. Dita e tretë e protestës e gjen Shqipërinë përballë një krize që shkon përtej përplasjeve në rrugë. Ndërsa kryeministri kërkon dialog dhe fajëson opozitën për dhunën, studentët vijojnë të kërkojnë përgjigje për problemet e arsimit, perspektivën e të rinjve dhe përgjegjësinë e qeverisë. Pyetja që mbetet është nëse dialogu i ofruar do të shoqërohet me masa konkrete për adresimin e kërkesave të tyre.

Frika nga përshkallëzimi i protestave në Tiranë ka detyruar disa biznese në Rrugën e Durrësit të ulin qepenat, në përpjekje për të mbrojtur ambientet dhe mallrat e tyre nga dëmtimet e mundshme. Pas tensioneve dhe përplasjeve të ditëve të fundit, pasiguria ka prekur edhe tregtarët që ushtrojnë aktivitetin e tyre në zonat ku zhvillohen protestat. “Jemi me ju, mos na dëmtoni!” Kjo është thirrja që disa pronarë biznesesh kanë shkruar në muret e dyqaneve të tyre, duke shprehur solidaritet me protestuesit, por njëkohësisht edhe shqetësimin se aktivitetet e tyre mund të kthehen në objektiva të dhunës. Mes protestave dhe tensioneve, bizneset e vogla gjenden përballë një situate të vështirë. Mbyllja e dyqaneve nënkupton ndërprerje të punës, humbje të mundshme ekonomike dhe pasiguri për punonjësit e familjet që varen nga këto aktivitete. Mesazhi i tregtarëve është njëkohësisht edhe një apel për përgjegjësi: protesta mund të jetë një mjet për të kërkuar ndryshim, por dëmtimi i pronës së qytetarëve nuk duhet të jetë pjesë e saj. Në një kohë kur studentët dhe të rinjtë kërkojnë ndryshime politike dhe sociale, thirrja e bizneseve të Tiranës kujton se pas çdo qepeni të ulur qëndron puna, investimi dhe jetesa e një familjeje.

Një i ri përballë disa efektivëve të policisë, shkopinj gome dhe një fotografi që ka bërë xhiron e rrjetit. Këto janë pamjet që e vendosën Klevi Metajn në qendër të vëmendjes publike, pas protestës së studentëve të zhvilluar të martën në kryeqytet. 22-vjeçari nga Gjirokastra u filmua gjatë një përplasjeje fizike me rreth gjashtë efektivë të policisë. Në videot e shpërndara në rrjetet sociale, ai shihet fillimisht duke ecur në trotuar, përpara se të goditet nga një efektiv. Situata përshkallëzohet më pas në një konfrontim me disa punonjës të Forcave të Ndërhyrjes së Shpejtë, të pajisur me shkopinj gome. View…

Pamje shqetësuese po qarkullojnë në rrjetet sociale pas protestës së studentëve në Tiranë, të zhvilluar më 13 tetor 2026. Mes tyre përmenden video që pretendohet se tregojnë një protestues me këmbë të thyer dhe godinën e Bashkisë së Tiranës të përfshirë nga flakët. Protesta, e cilësuar nga organizatorët si dita e 133-të e lëvizjes, mblodhi të rinj përpara Ministrisë së Arsimit dhe në Rrugën e Durrësit. Studentët kërkuan rritjen e financimit për arsimin publik, përmirësimin e kushteve të studimit, masa kundër largimit të të rinjve nga Shqipëria, si edhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Sipas raportimeve të mediave të cituara, tubimi zgjati rreth tetë deri në nëntë orë dhe u shoqërua me përplasje mes protestuesve dhe forcave të policisë. Gjatë protestës u raportua për hedhje kapsollash, vezësh dhe gurësh drejt godinës së Ministrisë së Arsimit, ndërsa në rrjetet sociale u shpërndanë edhe pamje të ndërhyrjeve policore ndaj pjesëmarrësve. View this post on Instagram A post shared by ETLEVA (@etleva_merko) Një nga episodet më të rënda lidhet me të riun që, sipas raportimeve, pësoi thyerje të këmbës gjatë përplasjeve. Në pamjet e publikuara, ai shfaqet duke u tërhequr zvarrë nga efektivët e policisë. Policia e Shtetit ka njoftuar nisjen e verifikimeve dhe pezullimin e katër punonjësve lidhur me pamjet e dhunës. I riu është raportuar i shtruar në spital, jashtë rrezikut për jetën. View this post on Instagram A post shared by 🆈🆄🆁🅸 (@bodurix_) Tensionet u zhvendosën më pas drejt Bashkisë së Tiranës, ku protestuesit thyen derën hyrëse dhe hynë në ambientet e godinës. Videot e publikuara nga mediat tregojnë xhama të thyer, dëmtime dhe flakë në pjesë të brendshme të ndërtesës. View this post on Instagram A post shared by Norges reka (@tirona_proteston) Bilanci i protestës përfshin persona të lënduar, mes tyre protestues, efektivë policie dhe gazetarë. Raportimet për numrin e të arrestuarve kanë ndryshuar gjatë orëve pas tubimit: ndërsa policia fillimisht raportoi 23 arrestime, një raportim i mëvonshëm përmend 16 persona të arrestuar. Pamjet e 13 tetorit kanë hapur një debat të fortë mbi dhunën gjatë protestave dhe përgjegjësinë e institucioneve. Nga njëra anë, kërkesat e studentëve për arsim më cilësor dhe perspektivë ekonomike; nga ana tjetër, aktet e dhunshme ndaj institucioneve dhe akuzat për përdorim të tepruar të forcës nga policia. Hetimi i incidenteve dhe sqarimi i rrethanave të plagosjes së protestuesit mbeten thelbësore për të përcaktuar përgjegjësitë.

Inteligjenca artificiale po krijon një sfidë të re për sigurinë e fëmijëve në internet. Sipas një investigimi të Bloomberg, modelet AI me parametra të hapur (open-weight), të cilat mund të shkarkohen dhe përdoren në kompjuterë privatë, po shfrytëzohen nga autorë abuzimesh për të gjeneruar materiale që paraqesin abuzim seksual me fëmijë (CSAM). Këto sisteme mund të funksionojnë pa lidhje të vazhdueshme me internetin, duke e bërë më të vështirë identifikimin e përdoruesve dhe monitorimin e aktiviteteve të paligjshme. Ndryshe nga platformat komerciale, të cilat zakonisht kanë mekanizma sigurie dhe kufizime për përmbajtjet e ndaluara, disa modele të shkarkueshme mund të modifikohen për të anashkaluar këto mbrojtje. Sipas raportimit, kjo ka favorizuar krijimin e komuniteteve në dark web, ku shpërndahen materiale abuzive të gjeneruara me AI. Shifrat e raportuara janë alarmante. Ekspertja e sigurisë së fëmijëve në inteligjencën artificiale, Rebecca Portnoff, deklaron se mbi 500 modele AI me kod ose parametra të hapur po përdoren për krijimin e materialeve CSAM, krahasuar me më pak se 12 dy vite më parë. Ndërkohë, rastet e raportuara të materialeve të tilla të gjeneruara me AI në Qendrën Kombëtare Amerikane për Fëmijët e Zhdukur dhe të Shfrytëzuar (NCMEC) kanë kaluar 1.5 milionë gjatë vitit të kaluar, nga rreth 67 mijë në vitin 2024, sipas shifrave të cituara nga investigimi. “Pothuajse nuk ekziston asnjë mënyrë për të ushtruar mbikëqyrje pasi një model është shkarkuar dhe po funksionon në një sistem privat”, paralajmëron Portnoff. Sipas saj, kjo u krijon autorëve të abuzimeve ndjesinë se mund të veprojnë pa u zbuluar. Megjithatë, problemi nuk kufizohet vetëm te modelet e hapura. Edhe kompanitë që zhvillojnë sisteme të mbyllura AI po përballen me vështirësi në parandalimin e keqpërdorimit të teknologjisë së tyre. Investigimi përmend gjithashtu shqetësimet lidhur me chatbot-in Grok dhe platformën X. Një padi e propozuar kolektive kundër kompanisë që zhvillon Grok përfshin pretendime se teknologjia është përdorur për të krijuar mijëra imazhe seksualisht eksplicite të një të miture. Këto mbeten pretendime ligjore që duhen dalluar nga fakte të provuara në gjykatë. Zhvillimet kanë intensifikuar debatin për përgjegjësinë e kompanive teknologjike dhe nevojën për mekanizma më të fortë mbrojtjeje. Ndërsa modelet e hapura të AI kanë përdorime të rëndësishme në kërkim, inovacion dhe edukim, ekspertët paralajmërojnë se keqpërdorimi i tyre për abuzimin seksual të fëmijëve kërkon bashkëpunim më të madh mes zhvilluesve, platformave dhe autoriteteve ligjzbatuese.

Një investigim i publikuar nga Patrick Quirk, studiues i pavarur i sigurisë kibernetike, i njohur në internet si Ringmast4r, ngre shqetësime serioze mbi sigurinë e infrastrukturës dixhitale të institucioneve shqiptare dhe funksionimin e ministres virtuale Diella. Sipas Quirk, ajo që nisi si një analizë teknike e sistemit të inteligjencës artificiale të prezantuar nga qeveria shqiptare, përfundoi në zbulimin e një sasie të madhe dokumentesh të aksesueshme publikisht nga sistemet e Parlamentit. 32 GB të dhëna dhe mbi 52 mijë dokumente Investigimi u zhvillua në dy faza, më 25 shkurt dhe 15–16 prill 2026. Quirk thotë se gjatë analizimit të faqes zyrtare të Kuvendit, parlament.al, identifikoi në kodin JavaScript një adresë API-je të lidhur me shërbimet cloud të Microsoft Azure. Sipas tij, gjashtë nga shtatë kategoritë e të dhënave mund të aksesoheshin pa autentikim, ndërsa vetëm njëra kërkonte identifikim. Në fazën e dytë, studiuesi pretendon se shkarkoi 52,942 skedarë, me një madhësi totale prej 32 GB, përmes lidhjeve të publikuara në sistem. Mes tyre përfshiheshin dokumente parlamentare, procesverbale, projektligje, raporte komisionesh, tabela buxhetore, fotografi dhe dokumente financiare. Quirk thekson se nuk ka përdorur kredenciale, nuk ka anashkaluar mekanizma sigurie dhe nuk ka shfrytëzuar dobësi për të hyrë në sisteme të mbyllura. Sipas tij, dokumentet ishin të aksesueshme përmes kërkesave të zakonshme në internet. Megjithatë, fakti që dokumentet mund të shkarkohen pa autentikim nuk provon automatikisht një shkelje sigurie, pasi një pjesë e dokumentacionit parlamentar është publik me ligj. Lexo edhe: Aktorja Anila Bisha padit qeverinë shqiptare për Diellën dhe kërkon pezullimin e saj Pagat e deputetëve për më shumë se shtatë vite Një nga zbulimet që Quirk e konsideron më të rëndësishëm lidhet me dokumentet e pagave të deputetëve. Sipas investigimit, ai analizoi 116 tabela pagash, që mbulonin periudhën nga gushti 2018 deri në janar 2026, duke krijuar një bazë të përbashkët me 11,030 regjistrime pagash për 398 deputetë që kishin ushtruar mandat gjatë kësaj periudhe. Nga analiza e tij rezulton se paga bruto mujore e një deputeti të zakonshëm ishte rreth 310,250 lekë, ndërsa drejtuesit e grupeve parlamentare merrnin 356,788 lekë. Për kryetarin e Kuvendit, Niko Peleshi, investigimi raporton një pagë bruto prej 393,125 lekësh. Quirk veçon edhe diferencat mes pagave bruto dhe neto, duke përmendur rastin e Gazment Bardhit, për të cilin raporton një pagë bruto prej 356,788 lekësh dhe neto prej 210,104 lekësh në janar 2026. Ai sugjeron se diferencat mund të lidhen me penalizime për mungesa në seanca ose komisione, por pranon se mund të përfshijnë edhe ndalesa të tjera. Pa dokumentacion shtesë, nuk mund të përcaktohet arsyeja e saktë e kësaj diference. “Diella është një ndërfaqe pa backend të dukshëm” Pas analizës së Parlamentit, Quirk iu rikthye pyetjes që kishte nxitur investigimin: A është Diella një sistem funksional i inteligjencës artificiale? Sipas tij, aplikacioni i identifikuar si ndërfaqja e Diellës ishte ndërtuar me Vue.js dhe Quasar dhe përmbante një paketë JavaScript prej 229 KB. Studiuesi thotë se gjatë analizës nuk identifikoi adresa API-je, lidhje me serverë të jashtëm apo referenca të drejtpërdrejta ndaj shërbimeve të OpenAI ose Azure AI. Ai testoi gjithashtu disa adresa që mund të përdoreshin për shërbimet e Diellës, por raportoi se ato kthenin faqe standarde ose përgjigje gabimi. “Diella është një ndërfaqe pa backend. Një avatar pa tru”, shkruan Quirk në përfundimet e tij. Megjithatë, ky është një përfundim i autorit bazuar në sistemet që ai arriti të analizonte. Mungesa e një lidhjeje të dukshme në kodin publik nuk provon se Diella nuk ka një sistem AI funksional, pasi shërbimet mund të operojnë në infrastrukturë të brendshme ose në adresa që nuk janë identifikuar gjatë kërkimit. Një arkiv parlamentar me funksione AI të papërfunduara Një tjetër element i investigimit lidhet me një platformë të veçantë të arkivës parlamentare, të cilën Quirk thotë se e identifikoi gjatë kërkimit. Sipas tij, platforma përmbante 20 transkripte parlamentare të përpunuara me teknologjinë OCR, për periudhën 2022–2024, si edhe një motor kërkimi në tekst. Në strukturën e sistemit ai identifikoi fusha për kërkim semantik dhe përfaqësime vektoriale të dokumenteve, teknologji që përdoren edhe në aplikacionet e inteligjencës artificiale. Megjithatë, sipas analizës së tij, statusi i përpunimit vektorial për dokumentet rezultonte PENDING, duke sugjeruar se kjo pjesë e funksionalitetit nuk ishte përfunduar. Nuk ka prova në materialin e paraqitur që ky arkiv të jetë pjesë e drejtpërdrejtë e infrastrukturës së Diellës apo e projektit të asistentëve parlamentarë AI. Nga sulmet kibernetike te premtimet për qeverisje me AI Quirk e vendos investigimin në kontekstin e incidenteve të mëparshme të sigurisë së të dhënave në Shqipëri. Ai përmend publikimin e të dhënave personale të qytetarëve në vitin 2021, rrjedhjen e pagave të qindra mijëra shqiptarëve dhe sulmin kibernetik të vitit 2022 ndaj sistemeve qeveritare shqiptare, të atribuuar nga autoritetet amerikane aktorëve të lidhur me Iranin. Autori përmend gjithashtu hetimet e vitit 2025 ndaj drejtuesve të AKSHI-t, institucioni i përfshirë në zhvillimin e Diellës, për dyshime lidhur me procedurat e prokurimit publik. Këto çështje duhet të trajtohen në përputhje me prezumimin e pafajësisë. Për studiuesin, kontrasti mes problemeve të mëparshme të sigurisë dhe ambicieve për qeverisje përmes inteligjencës artificiale është thelbi i historisë. “Nuk mund të automatizosh mbikëqyrjen e një sistemi që nuk e ke siguruar. Nuk mund të ndërtosh qeverisje me AI mbi një infrastrukturë të dobët”, argumenton ai. Investigimi i Patrick Quirk ngre pyetje që kërkojnë përgjigje teknike dhe institucionale: cilat sisteme mbështesin realisht funksionimin e Diellës, si administrohet aksesi në dokumentet parlamentare dhe çfarë masash ekzistojnë për mbrojtjen e të dhënave? Përfundimi kryesor i autorit është se transformimi dixhital i institucioneve nuk mund të matet vetëm me prezantimin e teknologjive të reja, por edhe me sigurinë, transparencën dhe funksionimin e tyre real. (Burimi: Investigimi i Patrick Quirk (@ringmast4r), i zhvilluar në shkurt dhe prill 2026. Shifrat dhe gjetjet teknike janë pretendime të autorit, të përshtatura nga materiali i dhënë. Ato nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur dhe nuk përbëjnë provë përfundimtare se Diella nuk përdor inteligjencë artificiale.)