Rrjeti i ndërlikuar i enëve të gjakut që rrjedh nëpër trupat tanë është thelbësor, duke ofruar oksigjen dhe lëndë ushqyese, dhe duke eliminuar mbeturinat. Problemet në këtë sistem, që çojnë në sëmundje si arrestet kardiake dhe goditjet në tru, tregon se sëmundjet kardiovaskulare janë ndër shkaktarët më të mëdhenj të vdekjeve në mbarë botën.
Aktualisht, operacioni bypass, që përfshin zëvendësimin e enëve të gjakut të sëmura, është një zgjidhje e përhapur. Por, për enët me diametër të vogël, zëvendësimet sintetike shpesh çojnë në mpiksje. Më pas kirurgët i drejtohen enëve të tjera jo thelbësore në trupin e pacientit si zëvendësues. Megjithatë, disa pacientë, për shkak të operacioneve të mëparshme ose kushteve si diabeti, nuk e kanë këtë mundësi, duke kërkuar një zgjidhje tjetër.
Për këtë arsye, një grup shkencëtarësh po punojnë për ndërtimin e enëve të gjakut të ‘inxhinieruara nga indet’. Të krijuara duke përdorur qeliza njerëzore, këto mund të veprojnë si zëvendësues për ato enë të papërshtatshme për t’u zëvendësuar. Për më tepër, ato mund të shërbejnë gjithashtu në ndërtimin e konstrukteve më të mëdha të indeve, me furnizimin e tyre me gjak.
Pavarësisht përfitimeve të dukshme, krijimi i këtyre enëve është shumë i vështirë. Enët natyrale të gjakut janë shumështresore, me çdo shtresë që luan një rol të veçantë. Për shembull, shtresa më e brendshme, endoteli, siguron rrjedhjen e qetë të gjakut dhe parandalon mpiksjen, ndërsa shtresat e jashtme ofrojnë forcë strukturore dhe rregullojnë presionin e gjakut.
Artikull i ngjashëm:
Kirurgët amerikanë shkruajnë historinë duke bërë transplantin e parë robotik të mëlçisë
Për të trajtuar këtë kompleksitet, shkencëtarët kanë eksploruar metoda të ndryshme për të krijuar enët artificiale të gjakut. Siç është detajuar në revistën ACS Applied Materials and Interfaces, një ekip tani ka zbuluar një teknikë novatore, me kosto efektive dhe të shkallëzueshme. Ndonëse ende nuk është gati për përdorim praktik, kjo qasje është premtuese.
Duke përdorur elektrotjerrjen, një proces ku një ngarkesë elektrike tërhiqet dhe rreshton fijet e polimerit, studiuesit krijuan një skelë tubulare që imiton strukturën e indeve reale. Për të siguruar që fibrat të përputhen siç duhet, duke pasqyruar orientimin natyror, u përdor një metodë unike e ngrirjes.
Artikull i ngjashëm:
Mikroçipet e fuqizuara nga AI shpëtojnë të paralizuarin
Më pas erdhi rritja e shtresës së qelizave endoteliale në këtë skelë, e ndjekur nga shtimi i një shtrese hidroxheli, duke ndihmuar në strukturën e qelizave dhe duke parandaluar rrjedhjet. Për të përsëritur vetitë mekanike të enëve reale, ata ekzaminuan hidroxhelin me nivele të ndryshme ngurtësie. Xhelet më të buta, çuditërisht, lejuan qelizat muskulore të enëve të rreshtoheshin, duke përsëritur strukturën e enëve të vërteta të gjakut.
Nëpërmjet kësaj metode, ekipi tani mund të prodhojë enë që pasqyrojnë nga afër homologët e tyre natyrorë, në formë dhe funksion. Megjithatë, pengesat mbeten. Integriteti strukturor i enëve artificiale me kalimin e kohës është një shqetësim. Ndërsa shtresat degradohen, është thelbësore të sigurohet që enët të mbetet të paprekura.
Artikull i ngjashëm:
Revolucion në Mjekësi: Transplanti i parë robotik i mushkërive në botë kryhet nga kirurgët spanjollë
Ndërsa sfidat janë ende përpara në këtë inovacion, ky zhvillim mund të lajmërojë një epokë të re në trajtimin e sëmundjeve kardiovaskulare, veçanërisht për pacientët pa mundësi donatore të enëve të gjakut.
