Një ndërprerje masive dhe e paprecedentë e energjisë të hënën çoi në paralizë pjesë të mëdha të Spanjës dhe Portugalisë – dhe madje edhe pjesë të Francës jugore – shërbimet e metrosë dhe hekurudhave, ndërpreu rrjetet e internetit dhe telefonisë, dhe mbylli bankomatet dhe semaforët, duke i zhytur qytetet në konfuzion dhe errësirë.
Megjithëse energjia elektrike ka filluar të kthehet në rajone si Katalonja, Andaluzia dhe Vendi Bask, zyrtarët ende nuk e kanë konfirmuar numrin e njerëzve të prekur në të gjithë Gadishullin Iberik me rreth 60 milionë banorë. Operatori kombëtar i rrjetit të Spanjës, Red Electrica, e përshkroi ngjarjen si “të jashtëzakonshme”, ndërsa zyrtarët e BE-së e quajtën atë një nga incidentet më serioze të energjisë në Europë në kujtesën e kohëve të fundit.
Shkaqe atmosferike?
Një teori që u qarkullua fillimisht ishte se një “dridhje atmosferike e induktuar” e rrallë kishte ndërprerë sinkronizimin në të gjithë rrjetin e ndërlidhur evropian, duke shkaktuar dështime të vazhdueshme. Kompania portugeze e energjisë REN e përmendi këtë mundësi në raportet e hershme përpara se të tërhiqte më vonë pretendimin. Megjithatë, eksperti i sistemeve të energjisë, Profesor Solomon Brown, vuri në dukje se shqetësime të tilla atmosferike mund të imitojnë ngjarjet diellore, duke krijuar çekuilibër në rrjedhën e energjisë. Në raste të tilla, operatorët e rrjetit mund të detyrohen të mbyllin dhe të rinisin gradualisht sistemin – një proces kompleks që mund të zgjasë me orë të tëra, veçanërisht kur shumë vende ndajnë një rrjet të sinkronizuar.
Dobësi të infrastrukturës?
Ekspertë të tjerë vunë në dukje dobësitë strukturore në vetë rrjetin. Dr. Onyema Nduka nga Universiteti i Londrës shpjegoi se ndërsa ndërlidhja e rrjeteve të energjisë rrit efikasitetin, ajo gjithashtu sjell rreziqe. Një defekt në një pjesë të sistemit mund të përhapet përtej kufijve, duke shkaktuar ndërprerje të përhapura. Normalisht, sistemet përfshijnë masa mbrojtëse si gjeneratorë rezervë dhe pika furnizimi të tepërta, por këto mund të kenë dështuar ose të kenë qenë të pamjaftueshme në këtë rast. Zyrtarët portugezë kanë pranuar se problemi ka të ngjarë të ketë origjinën jashtë vendit, por ende nuk kanë zbuluar detaje teknike konkrete.
Sulm kibernetik?
Mundësia e një sulmi kibernetik u ngrit shkurtimisht edhe nga Presidenti andaluzian Juanma Moreno, megjithëse kryeministri spanjoll Pedro Sanchez dhe udhëheqës të tjerë të lartë e përjashtuan shpejt atë. Qendra Kombëtare Portugeze e Sigurisë Kibernetike konfirmoi se nuk kishte prova që mbështesin teorinë e sulmit kibernetik.
Lexo edhe: “Blackout” i energjisë, Spanja dhe Portugalia shpallin gjendjen e emergjencës
Megjithatë, specialisti i infrastrukturës energjetike Taco Engelaar vuri në dukje se për shkak të natyrës së ndërlidhur të rrjeteve moderne, edhe një pikë e vetme dështimi – qoftë e shkaktuar nga një defekt, incident kibernetik apo çekuilibër furnizimi-kërkese – mund të ketë pasoja të gjera. Ndërsa hetimet vazhdojnë, ekspertët bien dakord se ndërprerja e energjisë e së hënës nënvizon se sa të brishta dhe komplekse janë bërë sistemet e përbashkëta të energjisë në Europë.
