Sipas të dhënave të raportit Gigmetar të maj 2025, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut janë vendet që kanë humbur numrin më të madh të punëtorëve freelance gjatë gjashtë muajve të fundit, rreth 750 punëtorë të kombinuar nga të dy vendet. Rënia prej 5.3% e Shqipërisë e vendos atë ndër humbësit më të mëdhenj relativ në rajon.
Situata e grave që punojnë në ekonominë digjitale në Shqipëri është veçanërisht shqetësuese. Vendi regjistron tkurrjen e dytë më të madhe të fuqisë punëtore femërore në rajon (−6.1%), menjëherë pas Malit të Zi (−6.4%). Kjo vjen në kontrast me tendencën rajonale ku gratë largohen nga tregu me ritme më të ulëta sesa burrat.
Shqipëria mbetet e veçantë në rajon për shkak të strukturës së saj tregu: dominohet nga shërbimet profesionale dhe mbështetja e shitjeve dhe marketingut në masë shumë më të madhe se vendet e tjera.
Struktura e tregut
Sipas raportit, tregu shqiptar i punës freelance ka karakteristika unike: ai mbizotërohet nga profesionet e shërbimeve profesionale dhe mbështetjes së shitjeve dhe marketingut, ndryshe nga shumica e vendeve rajonale ku teknologjia dhe programimi zënë vend qendror. Kjo strukturë e veçantë e bën tregun shqiptar më të ekspozuar ndaj luhatjeve sezonale dhe ndryshimeve të kërkesës globale.
Megjithatë një situatë e tillë lidhet me faktin se shumë gra në Shqipëri janë të përfshira në role administrative, marketing digjital, mbështetje klienti apo menaxhim rrjetesh sociale; kategori pune që po përballen me konkurrencë në rritje dhe presion nga automatizimi. Për më tepër, mungesa e trajnimeve të avancuara teknologjike dhe përfaqësimi i ulët i grave në profesionet STEM mund të kufizojë aftësinë e tyre për t’u zhvendosur drejt roleve më të kërkuara dhe më të qëndrueshme në ekonominë digjitale globale.
Shkalla e angazhimit të punëtorëve shqiptarë (28.2%) është më e ulëta e rajonit, duke treguar se shumë punëtorë të regjistruar nuk janë aktivë. Kjo mund të reflektojë mungesën e mundësive konkrete ose një largim gradual nga platformat e punës freelance.
Ndërkohë që Shqipëria tkurret, Rumania është i vetmi vend që ka shënuar rritje të punëtorëve freelance në të gjitha platformat. Kjo divergjencë sugjeron se faktorët kombëtarë, si mundësitë e punësimit formal, politikat arsimore dhe infrastruktura digjitale luajnë rol kyç në formësimin e tregut të punës freelance.
Për Shqipërinë, të dhënat e Gigmetar mund të lexohen si një sinjal paralajmërues për nevojën e një strategjie më të qartë kombëtare për ekonominë digjitale. Ndërsa puna freelance shihej deri pak vite më parë si një mundësi për të rinjtë dhe profesionistët që të punonin globalisht pa u larguar nga vendi, tkurrja aktuale tregon se tregu po hyn në një fazë më konkurruese, ku aftësitë teknologjike të avancuara, specializimi dhe adaptimi ndaj Inteligjencës Artificiale po bëhen vendimtare për mbijetesën profesionale.
