A keni një model AI në kompjuter pa e ditur? Përdoruesit e Chrome po ngrenë alarmin

Google Chrome është vënë në qendër të një debati të ri për privatësinë, pasi disa përdorues kanë zbuluar se shfletuesi mund të ketë shkarkuar në pajisjet e tyre një model të Inteligjencës Artificiale pa i njoftuar qartë.

Bëhet fjalë për Gemini Nano, një model AI që funksionon direkt në pajisje, pra në kompjuter apo telefon, pa pasur nevojë të dërgojë çdo kërkesë në cloud. Modeli raportohet se mund të zërë rreth 4GB hapësirë dhe është instaluar në disa pajisje që plotësojnë kërkesat teknike të Chrome.

Alarmi u ngrit nga Alexander Hanff, një shkencëtar kompjuterash dhe avokat suedez i privatësisë, i cili njihet online si “The Privacy Guy”. Sipas tij, problemi nuk është vetëm fakti që modeli është instaluar, por mënyra si ka ndodhur: pa një njoftim të qartë, pa një kërkesë për leje dhe pa një vend të dukshëm ku përdoruesi mund ta shohë menjëherë.

Lexo edhe: Microsoft, Google dhe xAI do ta lejojnë qeverinë të testojë modelet e tyre të inteligjencës artificiale

Gemini Nano nuk duhet ngatërruar me funksionin “AI Mode” në Chrome. Kur përdoret AI Mode, kërkesat dërgohen te serverët e Google Gemini. Ndërsa Gemini Nano është ndryshe: ai është krijuar për të punuar në pajisje, duke kryer disa detyra lokalisht.

Ky lloj modeli mund të përdoret për funksione si ndihma në shkrim, përmbledhja e teksteve, analiza e informacionit apo përpunimi i disa detyrave pa u mbështetur plotësisht te serverët e Google. Në teori, kjo mund të përmirësojë shpejtësinë dhe privatësinë. Por në praktikë, mënyra e instalimit ka ngritur shumë pikëpyetje.

Google ka sqaruar se Gemini Nano shkarkohet vetëm në pajisjet që kanë burime të mjaftueshme, si procesor, RAM, hapësirë ruajtjeje dhe kapacitet rrjeti. Kompania ka thënë gjithashtu se, nëse pajisja nuk i plotëson më këto kushte, modeli mund të çinstalohet automatikisht.

Sipas një zëdhënësi të Google, që nga shkurti përdoruesit kanë mundësi ta çaktivizojnë dhe ta heqin modelin direkt nga cilësimet e Chrome. Pasi çaktivizohet, modeli nuk duhet të shkarkohet apo përditësohet më.

Megjithatë, kritikët thonë se shumë përdorues nuk do ta dinin kurrë që e kanë Gemini Nano në pajisje, nëse nuk dinë saktësisht ku ta kërkojnë. Për ta kontrolluar, përdoruesit mund të hapin File Explorer në Windows, Finder në Mac ose Files në Chromebook dhe të kërkojnë një dosje me emrin “OptGuideOnDeviceModel”. Brenda saj mund të gjendet skedari “weights.bin”, ku ndodhet modeli.

Për ta çaktivizuar, një nga mënyrat është të hapet Chrome, të shkruhet “chrome://flags” në shiritin e adresës dhe të kërkohet opsioni “Enables optimization guide on device”, i cili më pas mund të çaktivizohet. Një tjetër mënyrë më drastike është çinstalimi i plotë i Chrome.

Hanff sugjeron se arsyeja pas kësaj lëvizjeje mund të lidhet edhe me kostot. Në vend që përpunimi i detyrave AI të bëhet gjithmonë në serverët e Google, një pjesë e punës mund të zhvendoset te pajisjet e vetë përdoruesve. Kjo mund të ulë ngarkesën dhe shpenzimet për kompaninë, por hap një debat të madh për transparencën.

Çështja mund të ketë edhe dimension ligjor, veçanërisht në Europë. Hanff argumenton se instalimi i një modeli të tillë pa njoftim të qartë mund të ngrejë pyetje në raport me parimet e ligjshmërisë, drejtësisë dhe transparencës që kërkon rregullorja europiane për mbrojtjen e të dhënave, GDPR.

Në thelb, debati nuk është vetëm nëse Gemini Nano është i dobishëm apo jo. Pyetja më e madhe është kjo: a duhet një kompani të instalojë një model AI në pajisjen e përdoruesit pa një miratim të qartë?

Sepse në epokën e Inteligjencës Artificiale, problemi nuk është më vetëm çfarë mund të bëjë teknologjia. Problemi është nëse përdoruesi e di, e kupton dhe e kontrollon atë që po ndodh në pajisjen e tij.