Përdorimi i Inteligjencës Artificiale për të kryer detyra që kërkojnë arsyetim mund të ketë pasoja më të gjera për aftësitë njohëse sesa mendohej. Një studim i ri sugjeron se mbështetja e tepruar te chatbotët jo vetëm që mund të dobësojë aftësinë për të arsyetuar në mënyrë të pavarur, por edhe të ulë besimin e njerëzve te idetë dhe gjykimi i tyre.
Studimi, i botuar në revistën shkencore të rishikuar nga kolegët Technology, Mind and Behavior, zbuloi se pjesëmarrësit që mbështeteshin më shumë te AI kishin më shumë gjasa të pranonin se chatbot-i po “mendonte” në vend të tyre. Kjo shoqërohej edhe me një nivel më të ulët besimi në aftësitë e tyre për të menduar dhe arsyetuar në mënyrë të pavarur.
Por studimi nxjerr në pah një dallim të rëndësishëm: nuk është domosdoshmërisht vetë teknologjia ajo që përcakton efektin mbi trurin, por mënyra se si përdoret.
Pjesëmarrësit që merrnin një rol aktiv në proces, duke redaktuar, vënë në dyshim ose hedhur poshtë rezultatet e AI, shfaqnin më shumë besim te vetja dhe një ndjenjë më të fortë pronësie mbi produktin përfundimtar, edhe pse përdornin të njëjtat mjete AI.
Sarah Baldeo, autore e studimit dhe kandidate për doktoraturë në AI dhe neuroshkencë në Middlesex University, i tha TIME se efektet njohëse varen nga mënyra e ndërveprimit me teknologjinë.
Sipas saj, kur analizohet aktiviteti i trurit në varësi të mënyrës se si njerëzit zgjedhin ta përdorin AI, mund të vërehen si rritje, ashtu edhe ulje të aktivitetit. Pra, ndikimi nuk lidhet thjesht me mjetin, por me mënyrën e përdorimit të tij.
Lexo edhe: Bashkimi Europian shtrëngon rregullat për AI: Deepfake-t dhe chatbot-et duhet të identifikohen qartë
Kur AI mendon në vendin tënd
Gjetjet janë në linjë me një tjetër studim të publikuar së fundmi nga studiues të MIT dhe Carnegie Mellon, i cili ende nuk është rishikuar nga kolegët.
Në atë eksperiment, pjesëmarrësit përdorën AI për të zgjidhur një seri ekuacionesh. Në mes të detyrës, studiuesit ua hoqën aksesin te chatbot-i dhe i detyruan të vazhdonin pa ndihmën e tij.
Rezultati ishte domethënës: personat që ishin mbështetur te AI shfaqën një rënie të shpejtë të aftësisë për të arsyetuar, si dhe një ulje të gatishmërisë për të vazhduar dhe përfunduar detyrat matematikore.
Të dyja studimet duket se konvergojnë në të njëjtin përfundim: mënyra se si përdoret AI është vendimtare për ndikimin që ajo mund të ketë mbi aftësitë tona njohëse.
Kur përdoruesi ia delegon pothuajse të gjithë procesin e të menduarit makinës, rrezikon të dobësojë aftësinë për të arsyetuar në mënyrë të pavarur. Në të kundërt, kur AI përdoret si një mjet ndihmës dhe rezultati i saj analizohet, sfidohet dhe përpunohet nga njeriu, ndikimi mund të jetë shumë më pozitiv ose të paktën të mos çojë në të njëjtën shkallë varësie.
Në fund, të dyja kërkimet shtrojnë një pyetje të thjeshtë, por gjithnjë e më të rëndësishme në epokën e AI:
A po e përdorim Inteligjencën Artificiale për të na ndihmuar të mendojmë, apo po e lejojmë atë të mendojë në vendin tonë?
