Inteligjenca Artificiale po hyn gjithnjë e më thellë në procesin e rekrutimit, deri në pikën ku edhe intervista e parë e punës mund të zhvillohet pa praninë e një njeriu. Por ndërsa kompanitë shohin te automatizimi një mënyrë për të përballuar numrin në rritje të aplikimeve, një pjesë e kandidatëve po reagojnë duke u tërhequr nga procesi.
Në SHBA, përdorimi i intervistave të zhvilluara nga sistemet e inteligjencës artificiale është bërë tashmë pjesë e eksperiencës së shumë punëkërkuesve. Sipas një sondazhi të Greenhouse, të cituar nga CNBC, rreth dy të tretat e 1,200 kandidatëve të anketuar në prill kishin marrë pjesë në një intervistë me AI.
Por pranimi i kësaj teknologjie nuk është i njëjtë nga të dyja palët. Pothuajse 4 në 10 kandidatë thanë se ishin tërhequr nga një proces rekrutimi pasi iu kërkua të zhvillonin një intervistë me IA. Disa kanë vendosur madje të mos aplikojnë më në kompanitë që përdorin këtë formë përzgjedhjeje.
Përvoja e kandidatëve ndryshon, por një problem përsëritet: mungesa e komunikimit njerëzor.
Lexo edhe: Robotët ushtarë po bëhen gjithnjë e më realë: Pentagoni investon te humanoidët për fushën e betejës
Art Hebbeler, një drejtues 65-vjeçar në sektorin e teknologjisë së informacionit, mendoi fillimisht se një telefonatë automatike për një vend pune do ta lidhte me një rekrutues. Në vend të kësaj, telefonata u kthye në një intervistë të drejtpërdrejtë me një sistem AI.
Gjatë bisedës, roboti bëri pyetje të ngjashme me ato të një interviste fillestare, disa prej të cilave i përsëriti. Sistemi e ndërpriste edhe kur ai ndalonte për të marrë frymë. Hebbeler vendosi ta përfundonte intervistën përpara kohe.
Edhe kandidatë të tjerë kanë raportuar vështirësi të ngjashme. Aaron Holmes, 41 vjeç, e pranoi fillimisht me kuriozitet mundësinë për të provuar një intervistë me IA, por më pas tha se biseda i dukej artificiale dhe se pyetjet e tij nuk merrnin përgjigje.
Çështja bëhet edhe më komplekse kur sistemet nuk kufizohen vetëm te përgjigjet e kandidatit, por analizojnë edhe mënyrën se si ai flet, lëviz ose shikon kamerën.
Kjo ka krijuar shqetësime të veçanta për kandidatët me aftësi të kufizuara. Në një rast të përmendur nga CNBC, Tammy Wright, e cila ka një gjendje shëndetësore që shkakton lëvizje të pavullnetshme të syve, tha se sistemi e ndërpriste vazhdimisht dhe i kërkonte të shikonte drejt kamerës. Kjo e vështirësonte ndjeshëm mënyrën se si ajo mund t’u përgjigjej pyetjeve.
Përdorimi i analizës së fytyrës, zërit, kontaktit me sy apo sjelljeve të tjera gjatë intervistave ka hapur kështu një debat më të gjerë mbi diskriminimin algoritmik.
American Civil Liberties Union ka paralajmëruar se sistemet që vlerësojnë ndërveprimet fizike, zanore ose vizuale të kandidatëve me kompjuterin mund të rrisin rrezikun e vlerësimeve të pafavorshme për shkak të aftësisë së kufizuar, racës apo karakteristikave të tjera të mbrojtura.
Edhe kërkimet akademike kanë ngritur pikëpyetje. Një studim paraprak i publikuar në maj gjeti prova për diferenca në rezultatet e vlerësimit sipas racës kur punëdhënës të ndryshëm përdorin të njëjtat algoritme rekrutimi. Ndërkohë, kompanitë HireVue dhe Workday janë përballur me ankesa ligjore që pretendojnë diskriminim të lidhur me mjetet e tyre të rekrutimit të mbështetura nga IA. Kompanitë i kanë mohuar këto pretendime.
Nga ana tjetër, arsyeja pse kompanitë po e përdorin këtë teknologji është e qartë: volumi i aplikimeve është rritur ndjeshëm.
Sipas LinkedIn, numri i aplikimeve për një vend të lirë pune në SHBA është dyfishuar që nga viti 2022. Në të njëjtën kohë, dy në tre rekrutues thonë se është bërë më e vështirë të identifikojnë kandidatë të kualifikuar.
Për kompanitë, IA premton automatizim të fazave të para të rekrutimit, kursim kohe dhe përdorim më efikas të burimeve njerëzore. Në një sondazh të Greenhouse, 70% e menaxherëve të punësimit thanë se IA i ndihmon të marrin vendime më shpejt dhe me më pak burime. Gjysma e rekrutuesve deklaruan gjithashtu se teknologjia kishte përmirësuar procesin e punësimit.
Por perceptimi i kandidatëve është shumë më i rezervuar: vetëm 8% besojnë se IA e bën procesin e rekrutimit më të drejtë.
Pavarësisht kësaj, përdorimi i saj pritet të zgjerohet. Një sondazh i LinkedIn me më shumë se 6,500 profesionistë të burimeve njerëzore tregoi se dy të tretat e rekrutuesve planifikojnë të rrisin përdorimin e IA për intervistat paraprake gjatë vitit.
Kjo krijon një tjetër dimension të marrëdhënies mes kompanisë dhe kandidatit. Teknologjia nuk po përdoret vetëm për të vlerësuar punëkërkuesin; kandidatët kanë filluar të vlerësojnë edhe kompaninë nga mënyra se si ajo përdor teknologjinë.
Hebbeler, për shembull, thotë se mban shënim kompanitë që përdorin intervista me AI dhe nuk aplikon më tek ato.
Në një treg pune ku kompanitë konkurrojnë për talentin, mënyra se si përdoret AI mund të bëhet pjesë e vetë eksperiencës së kandidatit. Pyetja nuk është më vetëm nëse teknologjia mund ta bëjë rekrutimin më efikas, por edhe nëse një proces më efikas është domosdoshmërisht një proces më njerëzor.
Siç e përmbledh Hebbeler: “Kemi mjete AI që flasin me mjete AI, jo njerëz që flasin me njerëz”.
CNBC
