Pavarësisht shekujve të kërkimeve, truri i njeriut vazhdon të fshehë surpriza. Një studim i ri i udhëhequr nga shkencëtarë të Universitetit Stanford dhe i publikuar në Nature Neuroscience sugjeron se ajo që ne e konsiderojmë një organ të vetëm mund të ketë një histori zhvillimore shumë më të ndërlikuar: pjesa e përparme dhe ajo e pasme e trurit e kanë origjinën nga popullata të ndryshme qelizash pararendëse.
Studiuesit zbuluan se gjatë fazave shumë të hershme të zhvillimit embrional krijohen dy lloje të veçanta qelizash pararendëse. Njëra prej tyre formon më vonë pjesën e përparme dhe të mesme të trurit, ndërsa tjetra krijon hindbrain-in, ose pjesën e pasme të trurit. Sipas ekipit, këto dy sisteme ndjekin rrugë zhvillimi të ndara, por paralele.
“Kemi treguar për herë të parë se pjesa e përparme e trurit lind nga një qelizë pararendëse krejtësisht e ndryshme nga ajo e pjesës së pasme”, shpjegoi Kyle Loh, profesor i asociuar i biologjisë së zhvillimit në Stanford dhe autor i studimit.
Dy sisteme që evolucioni i bashkoi?
Dallimi nuk është vetëm anatomik. Pjesa e përparme e trurit lidhet me funksione më komplekse, përfshirë mendimin dhe përpunimin e informacionit, ndërsa pjesa e pasme kontrollon shumë prej funksioneve jetike, si frymëmarrja dhe rregullimi i proceseve bazë të organizmit.
Eksperimentet me embrione minjsh treguan gjithashtu se këto dy popullata qelizore kishin struktura të ndryshme të kromatinës, kompleksin e ADN-së dhe proteinave që ndihmon në organizimin dhe rregullimin e materialit gjenetik. Kjo i orientonte ato drejt rrugëve të ndryshme të zhvillimit.
Shkencëtarët gjetën shenja të një ndarjeje të ngjashme edhe te specie të tjera, nga peshqit zebra dhe pulat deri te krimbat e lisit, organizma evolucionarisht shumë të largët nga njerëzit. Kjo i çoi autorët në hipotezën se evolucioni mund të ketë bashkuar fizikisht dy sisteme nervore me origjinë të ndryshme, të cilat sot funksionojnë pothuajse si një e tërë.
“Studimi ynë sugjeron se evolucioni mori dy sisteme nervore ekzistuese dhe i afroi ato fizikisht”, shpjegoi Loh.
Lexo edhe: Revolucion në mjekësi, inteligjenca artificiale zbulon tumoret e trurit për pak minuta?
Zbulimi mund të ndihmojë në studimin e sëmundjeve neurologjike
Rëndësia e studimit nuk kufizohet vetëm te mënyra se si e kuptojmë evolucionin e trurit. Deri tani, krijimi në laborator i disa neuroneve që i përkasin pjesës së pasme të trurit ka qenë veçanërisht i vështirë.
Duke kuptuar se këto qeliza duhet të krijohen nga një linjë tjetër qelizash pararendëse, studiuesit arritën të transformojnë qeliza staminale pluripotente në neurone motorike të pjesës së pasme të trurit. Kjo mund të krijojë modele laboratorike më të sakta për studimin e sëmundjeve neurologjike që prekin këto zona, përfshirë sklerozën laterale amiotrofike (ALS).
Megjithatë, pohimi se njerëzit kanë fjalë për fjalë “dy trurë” ose “dy organe” duhet interpretuar me kujdes. Anatomikisht, truri i njeriut vazhdon të funksionojë si një organ i integruar. Zbulimi ka të bëjë kryesisht me origjinën embrionale dhe evolucionare të pjesëve të tij, duke sugjeruar se ato mund të kenë nisur si sisteme të veçanta qindra miliona vite më parë.
Siç e përmblodhi studiuesi Rayyan Jokhai: vetë fjala “tru” na bën të mendojmë për një organ të vetëm me një origjinë të vetme, ndërsa rezultatet e reja tregojnë se historia e tij mund të jetë shumë më komplekse nga sa kemi menduar.
