Rregulla të reja të krijuara për të frenuar dominimin e kompanive të mëdha të teknologjisë po hyjnë në fuqi në BE.
Sipas Aktit të Tregjeve Dixhitale (DMA – Digital Markets Act), gjigantët e teknologjisë si Google dhe Apple mund të detyrohen të hapin shërbimet dhe platformat e tyre ndaj firmave dhe zhvilluesve të tjerë.
Aplikacionet e mesazheve, për shembull, mund të kërkohen për të punuar me aplikacione më të vogla rivale.
Legjislacioni nuk do të zbatohet në Mbretërinë e Bashkuar për shkak të Brexit.
Në Bashkimin Evropian, akti do të ndryshojë rregullat për kompanitë me madhësi dhe ndikim të madh – të ashtuquajturat firma portiere.
Por disa nga firmat më të mëdha kanë shprehur shqetësimin për ndikimin e mundshëm të DMA-së në siguri dhe inovacion.
Sipas DMA, aplikacionet më të vogla të mesazheve do të jenë në gjendje t’u kërkojnë portierëve të teknologjisë që të lejojnë përdoruesit e tyre të dërgojnë dhe të marrin mesazhe përmes platformës së firmës më të madhe.
Megjithatë, firmave të mëdha nuk do t’u kërkohet të bëjnë funksione më të avancuara të ndërveprueshme menjëherë. Sipas planeve, thirrjet audio dhe video ndërmjet dy përdoruesve individualë ose grupeve të përdoruesve fundorë në platforma të ndryshme nuk do të ndodhin për katër vjet.
Firmat më të mëdha gjithashtu mund t’u kërkohet të lejojnë përdoruesit e tyre të zgjedhin dyqane të ndryshme aplikacionesh.
Duke folur për uebsajtin e lajmeve teknologjike Wired, Gerard de Graaf, një zyrtar i BE-së citoi shembullin e një përdoruesi të iPhone, i cili “tani duhet të jetë në gjendje të shkarkojë aplikacione jo vetëm nga App Store, por nga dyqanet e tjera të aplikacioneve ose nga interneti”.
Komisioni Evropian ka publikuar gjithashtu një video ku shpjegon qëllimin e aktit.
BEUC – e cila përfaqëson shumë organizata evropiane të konsumatorëve – e quajti aktin “një ligj historik për transformimin dixhital të BE-së.
“Ky legjislacion do të ribalancojë tregjet dixhitale, do të rrisë zgjedhjen e konsumatorëve dhe do t’i japë fund shumë prej praktikave më të këqija në të cilat teknologjia e madhe është angazhuar ndër vite,” tha ai.
Ai dha dy shembuj të ndryshimeve sipas DMA:
Google mund t’i kërkohet të mos promovojë shërbimet e veta lokale, të udhëtimit ose të punës mbi ato të rivalëve në rezultatet e kërkimit
Apple mund të mos jetë në gjendje t’i detyrojë përdoruesit të përdorin shërbimin e saj të pagesave për blerjet e aplikacioneve
Por ai tha se ishte thelbësore që shtetet anëtare t’i jepnin komisionit burimet që do t’i duheshin për të zbatuar aktin e ri.
DMA tani kalon në një fazë zbatimi gjashtëmujore dhe do të fillojë të zbatohet më 2 maj 2023.
Margrethe Vestager, komisionerja për konkurrencën, e cila fillimisht propozoi legjislacionin tha: “Ne ftojmë të gjithë portierët e mundshëm, konkurrentët e tyre ose organizatat e konsumatorëve, të vijnë dhe të flasin me ne se si të zbatojmë më mirë DMA”.
Akti nuk emëron portierë specifikë, me komisionin që synon të vendosë se cilat kompani do të jenë nën kompetencën e tij më së voni deri më 6 shtator 2023.
Por ai thotë se portierët do të jenë kompani që plotësojnë kriteret për sa i përket madhësisë financiare dhe numrit të përdoruesve dhe kanë një pozicion “të rrënjosur dhe të qëndrueshëm” në treg.
Kompanitë që nuk respektojnë DMA mund të përballen me gjoba deri në 10% të xhiros së tyre vjetore në mbarë botën për shkeljen e parë dhe deri në 20% për shkelje të përsëritur të rregullave.
DMA imponon një sërë detyrimesh për firmat e identifikuara si portierë duke përfshirë:
Lejimi i përdoruesve të instalojnë aplikacione të palëve të treta ose dyqane aplikacionesh
Ndalimi i firmave që të renditin produktet ose shërbimet e tyre në mënyrë më të favorshme se sa konkurrentët e tyre
Parandalimi i firmave që të detyrojnë zhvilluesit e aplikacioneve të përdorin shërbimet e portierit (të tilla si sistemet e pagesave) në mënyrë që të shfaqen në dyqanet e aplikacioneve të portierit
Ndalimi i firmave të gjurmimit të asaj që përdoruesit bëjnë larg platformës së tyre me qëllim të reklamimit të synuar, pa marrë lejen e përdoruesit
Apple ka thënë më parë se ishte “i shqetësuar se disa dispozita të DMA do të krijojnë dobësi të panevojshme të privatësisë dhe sigurisë për përdoruesit tanë”.
Google ka thënë: “Ndërsa ne mbështesim shumë nga ambiciet e DMA-së rreth zgjedhjes dhe ndërveprimit të konsumatorëve, ne jemi të shqetësuar se disa nga këto rregulla mund të zvogëlojnë inovacionin dhe zgjedhjen e disponueshme për evropianët.”
Ndërsa rregullat do të zbatohen vetëm në BE, një komitet i deputetëve të Mbretërisë së Bashkuar kohët e fundit i kërkoi qeverisë të publikojë projektligjin për konkurrencën, konsumatorin dhe tregjet dixhitale, i cili synon t’u sigurojë rregullatorëve mjete të reja për të trajtuar sjelljen antikonkurruese nga firmat e mëdha të teknologjisë.
