AI kundër pastrimit të parave, startup-i norvegjez ndihmon bankat kundër mashtrimeve

Banka dhe institucionet financiare po përballen me një rritje të mashtrimeve dhe pastrimit të parave, duke u përballur gjithashtu me presionin për të përmbushur rregulloret financiare gjithnjë e më të rrepta. Sipas Interpol, industria financiare identifikon vetëm rreth 2% të rrjedhave globale të krimit financiar, edhe pse shpenzimet për sigurinë janë rritur deri në 10% në vit në disa tregje të zhvilluara midis 2015-ës dhe 2022-it.

Për të lehtësuar këtë barrë, disa po shohin drejt inteligjencës artificiale (AI). Në Norvegji, start-up-i fintech Strise ka krijuar një platformë AI që skanon regjistrat publikë dhe raportet mediatike për të identifikuar në kohë reale rreziqet e mundshme të pastrimit të parave.

Sistemi i Strise është projektuar për të verifikuar aplikimet e reja për hapjen e llogarive në institucione financiare që nënshkruhen nga legjislacioni evropian kundër pastrimit të parave, si banka, kompanitë e sigurimeve dhe shërbimet e pagesave.

Tradicionalisht, procesi i njohjes së klientit (Know Your Customer – KYC) kërkonte analistë compliance që kontrollonin baza të dhënash, dokumente korporative dhe raporte mediatike për të identifikuar pronësinë, lidhjet dhe rreziqet potenciale. Kjo ishte e ngadalshme dhe e kushtueshme.

Sistemi inteligjent i Strise automatizon këto kontrolle, duke identifikuar shenjat paralajmëruese, si lidhjet me individë të sanksionuar, juridiksione me rrezik të lartë, ose figura politike të ndjeshme ndaj korrupsionit dhe pastrimit të parave. Për shembull, platforma ka evidentuar kompani të lidhura me oligarkë rusë ose individë të përfshirë në mashtrime të mëdha me kriptovaluta.

Përdorimi i AI-së ka mundësuar që institucionet financiare të identifikojnë dhe refuzojnë kompanitë me rrezik të lartë më shpejt, duke rritur kapacitetin e trajtimit të rasteve deri në dhjetë herë pa shtuar staf. Sistemi gjithashtu gjeneron raporte dhe përmbledhje të automatizuara të gjetjeve për regulatorët, duke përdorur modele të mëdha gjuhësore (LLM).

Reforma e BE-së
Bashkimi Evropian po finalizon autoritetin e ri kundër pastrimit të parave (AMLA) në Frankfurt dhe një direktivë të re evropiane që pritet të hyjë në fuqi në 2027, “për të luftuar pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit”. Ekspertët paralajmërojnë se integrimi i AI në këtë proces sjell sfida të reja, duke përfshirë nevojën për mbikëqyrje njerëzore kur vendimet automatike ndikojnë ndjeshëm tek individët.

Sipas Strise, sistemi i tyre ka arritur të ulë deri në 30–40% rastet false pozitive, duke reduktuar punën manuale për analistët dhe duke përqendruar energjinë tek identifikimi i rreziqeve reale. Megjithatë, ekspertët theksojnë se automatizimi mund të zvogëlojë transparencën dhe të vështirësojë sfidimin e vendimeve të marrë nga algoritmet.