Europa drejt fundit të parasë fizike? Ligji i ri ndez alarmin për privatësinë financiare

Europa ka miratuar një paketë të re ligjore që, sipas kritikëve, mund të ndryshojë përgjithmonë mënyrën se si qytetarët përdorin dhe kontrollojnë paratë e tyre. Në fokus është kufizimi i ashpër i transaksioneve me cash dhe rregullat e forta për kriptovalutat — masa që shumë analistë i konsiderojnë si fundi i privatësisë financiare.

Sipas ligjit të ri të miratuar në kuadër të paketës Anti-Money Laundering (AML), nga janari i vitit 2027 çdo shumë mbi 10,000 euro në cash do të konsiderohet e paligjshme për përdorim. Po ashtu, dërgimi i më shumë se 1,000 eurove në kriptovaluta, si Bitcoin, do të kërkojë autorizim shtetëror. Portofolat anonimë digjitalë do të zhduken, dhe blerje të zakonshme — si një makinë e përdorur e paguar me cash — mund të përfundojnë nën hetim penal.

Institucionet europiane argumentojnë se këto masa synojnë të frenojnë pastrimin e parave, një fenomen që vlerësohet të arrijë deri në 500 miliardë euro në vit në BE. Por kritikët e shohin paketën si një hap drejt mbikëqyrjes masive, ku të gjithë qytetarët trajtohen si të dyshuar, ndërsa çdo transaksion bëhet një pikë e re të dhënash në sistemet e monitorimit.

Lexo edhe: 10 Teknologjitë që do të zhduken para vitit 2030

Plani i mëtejshëm përfshin edhe Euron Digjital, që pritet të zbatohet nga viti 2029. Sipas dokumenteve të brendshme të raportuara së fundmi, ky mjet pagesash mund të ketë kufizime të rrepta: qytetarët nuk do të jenë në gjendje të mbajnë më shumë se 3,000 euro në formë digjitale, ndërkohë që çdo pagesë do të jetë e gjurmuar. Kritikët paralajmërojnë se një monedhë e tillë e kontrolluar qendërsisht mund të përdoret për kufizimin e sjelljeve ekonomike, duke marrë shembull modelet më të diskutueshme të Kinës.

Përkrahësit e lirisë financiare e konsiderojnë paketën si një rrezik të drejtpërdrejtë ndaj autonomisë së qytetarëve. Ata paralajmërojnë se kufizimi i cash-it mund të shtyjë tregjet drejt informalitetit, ndërsa kontrolli i kriptovalutave rrezikon të godasë edhe përdoruesit e rregullt që nuk kanë lidhje me aktivitete kriminale.

Ndërkohë, çështja ka marrë pak vëmendje në mediat kryesore europiane, pavarësisht ndikimit të madh që do të ketë te 340 milionë qytetarë. Pyetja që ngrenë gjithnjë e më shumë ekspertë është e thjeshtë: Kush do të vendosë nesër se çfarë jeni të lejuar të blini, kur paraja të jetë plotësisht nën kontroll digjital?

Me afate tashmë të përcaktuara — 847 ditë deri në kufizimin e cash-it dhe pak më shumë se tre vjet deri te Euroja Digjitale — debati për të ardhmen e lirisë financiare në Europë sapo ka filluar.