Çmimet e çokollatës në Europë u rritën ndjeshëm gjatë vitit 2025, duke regjistruar rritjen më të madhe mes produkteve ushqimore. Sipas të dhënave të Eurostat, çmimet e çokollatës në Bashkimin Europian u rritën mesatarisht me 17.9%, një nivel shumë më i lartë se inflacioni i përgjithshëm i konsumit.
Në vitin 2025, inflacioni mesatar i çmimeve të konsumit në BE ishte 2.5%, ndërsa për kategorinë e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike arriti në 3.3%. Megjithatë, çokollata ishte produkti me rritjen më të madhe të çmimeve. Për krahasim, çmimet e mishit të viçit dhe mishit të lopës u rritën rreth 10%, ndërsa vezët dhe gjalpi rreth 8%, shumë më pak se çokollata.
Megjithatë, ndikimi nuk ka qenë i njëjtë në të gjithë Europën. Brenda vendeve të BE-së, inflacioni i çokollatës varion nga 6.6% në Sllovaki deri në 32.6% në Poloni. Nëse përfshihen edhe vende të tjera europiane, diferencat bëhen edhe më të mëdha.
Në krye të listës qëndron Turqia me një rritje rreth 44%, një nivel që reflekton inflacionin shumë të lartë në ekonominë turke. Pas saj vijnë Estonia dhe Lituania me 31.5%, si edhe Romania, Latvia dhe Serbia, ku çmimet e çokollatës u rritën mbi 25%.
Lexo edhe: Lista e re e Forbes, në 2026 bota ka 3,428 miliarderë me pasuri 20.1 trilionë dollarë
Në shumë ekonomi të mëdha europiane rritja ishte gjithashtu mbi mesataren e BE-së. Për shembull, në France çmimet u rritën me rreth 14%, ndërsa në Belgjikë një nga qendrat më të njohura të industrisë së çokollatës rritja ishte 12.3%. Në Britaninë e Madhe rritja arriti në 16.2%.
Në anën tjetër të grafikut ndodhen vendet me rritjen më të ulët të çmimeve. Mes tyre janë Qipro , Luksemburgu, Italia, Kosova dhe Zvicra, ku inflacioni i çokollatës mbetet nën 12%.
Në fund të listës qëndron Shqipëria, me vetëm 1.6% rritje të çmimeve, niveli më i ulët në gjithë Europën.
Pse u rritën kaq shumë çmimet?
Sipas ekonomistit të Food and Agriculture Organization, Emiliano Magrini, rritja e çmimeve të çokollatës lidhet kryesisht me një rritje të paprecedentë të çmimeve globale të kakaos.
Prodhimi i kakaos është i përqendruar kryesisht në Afrikën Perëndimore, veçanërisht në Côte d’Ivoire dhe Gana, të cilat së bashku prodhojnë pjesën më të madhe të furnizimit global.
Gjatë viteve 2023-2024, prodhimi në këto vende ra ndjeshëm për shkak të thatësirës së zgjatur dhe përhapjes së sëmundjes së kakaos, duke shkaktuar mungesë globale dhe rritje rekord të çmimeve.
Sipas ekonomistit të Bankës Botërore, John Baffes, çmimi i kakaos u rrit nga 3.28 dollarë për kilogram në 2023 në 7.80 dollarë në 2025, një rritje mbi 120%, një nga rritjet më të mëdha të regjistruara ndonjëherë në tregun e mallrave.
Lexo edhe: Shmangni këto marka çokollatash! Industria e çokollatës me standarde të dobëta etike
Shqipëria dhe Kosova
Grafiku tregon një kontrast të fortë mes Europës Lindore dhe vendeve të tjera. Shtetet e Europës Qendrore dhe Lindore kanë përjetuar rritje shumë më të mëdha të çmimeve, ndërsa disa vende të vogla ose me tregje të kufizuara kanë pasur ndikim më të ulët.
Rasti i Shqipërisë është veçanërisht interesant, pasi vendi renditet i fundit në Europë për rritjen e çmimit të çokollatës. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se tregu është më i qëndrueshëm; përkundrazi, mund të lidhet me një konsum relativisht më të ulët, një treg më të vogël dhe një varësi të fortë nga importet me struktura çmimesh më pak të ndjeshme ndaj luhatjeve të shpejta globale.
Një situatë disi e ngjashme vërehet edhe në Kosovë, ku inflacioni i çokollatës është gjithashtu relativisht i ulët krahasuar me shumë vende të tjera europiane. Të dyja ekonomitë kanë tregje të vogla të konsumit dhe industri të kufizuara të përpunimit ushqimor, çka do të thotë se ndikimi i luhatjeve globale të kakaos shpesh reflektohet më ngadalë ose amortizohet nga struktura e importit dhe konkurrenca e markave ndërkombëtare.
Megjithatë, ky pozicionim në fund të grafikut mund të jetë më shumë një indikator i strukturës së tregut dhe konsumit sesa i një stabiliteti real të çmimeve, duke treguar se Shqipëria dhe Kosova janë më pak të integruara në zinxhirët europianë të prodhimit të çokollatës krahasuar me ekonomitë më të zhvilluara të kontinentit.
