Prej muajsh, inteligjenca artificiale është vendosur në qendër të debatit për vështirësitë që po hasin të rinjtë në tregun e punës. Megjithatë, një studim i ri nga Banka Federale e Rezervës së Nju Jorkut sugjeron se shkaku kryesor mund të jetë një tjetër fenomen që u përhap pas pandemisë: puna në distancë.
Studimi, i udhëhequr nga ekonomistja Natalia Emanuel, analizoi ndryshimet në normat e papunësisë mes profesioneve që mund të kryhen nga distanca, si inxhinieria e softuerit, dhe atyre që kërkojnë praninë fizike, si inxhinieria mekanike.
Rezultatet tregojnë se norma e papunësisë për të sapodiplomuarit që synojnë profesione të përshtatshme për punë në distancë është rritur me rreth 1 pikë përqindjeje krahasuar me periudhën para pandemisë (2017-2019). Në të njëjtën kohë, papunësia për punonjësit më me përvojë, mbi moshën 29 vjeç, ka shënuar një rënie të lehtë.
Ndërsa tek profesionet që kërkojnë prezencë fizike në vendin e punës nuk u vu re ndonjë ndryshim domethënës mes brezave, tek profesionet “remote” hendeku midis të rinjve dhe profesionistëve me përvojë është bërë më i dukshëm.
Për të kuptuar më mirë arsyet, studiuesit analizuan edhe të dhëna të brendshme nga një kompani e madhe amerikane e listuar në Fortune 500. Sipas gjetjeve, mjediset fizike të punës krijojnë më shumë mundësi për mentorim, mbikëqyrje dhe feedback të vazhdueshëm, elementë që rezultojnë veçanërisht të rëndësishëm për punonjësit në fillimet e karrierës së tyre.
Sipas Emanuel, puna në distancë e bën më të vështirë trajnimin dhe zhvillimin profesional të punonjësve të rinj. Për pasojë, kompanitë mund të jenë më të kujdesshme në punësimin e kandidatëve pa përvojë kur ekipet funksionojnë kryesisht në mënyrë të shpërndarë.
Lexo edhe: ChatGPT arrin 1 miliard përdorues – rekord historik për një aplikacion
Studimi vlerëson se rreth 64% e rritjes së fundit të papunësisë tek të sapodiplomuarit lidhet pikërisht me zgjerimin e punës në distancë. Të dhënat tregojnë se në mars të vitit 2026 norma e papunësisë për të diplomuarit e rinj, të moshës 22 deri në 27 vjeç, arriti në 5.6%, ndërsa norma mesatare e papunësisë për të gjithë fuqinë punëtore amerikane ishte rreth 4.2%.
Një tjetër përfundim interesant i studimit sfidon idenë e përhapur se inteligjenca artificiale është shkaku kryesor i vështirësive që po përjeton Gen Z në tregun e punës. Emanuel argumenton se rritja e papunësisë tek të rinjtë kishte filluar përpara se AI të përhapej masivisht në biznes dhe ekonomi. Edhe pse ndikimi afatgjatë i inteligjencës artificiale në punësim mbetet ende i paqartë, studiuesit theksojnë se diferenca mes të rinjve dhe punonjësve më me përvojë vazhdon të ekzistojë edhe kur merret parasysh përdorimi në rritje i AI. Për momentin, të dhënat sugjerojnë se puna në distancë, dhe jo inteligjenca artificiale, mund të jetë një nga faktorët kryesorë që po e bën më të vështirë hyrjen e brezit të ri në tregun e punës.
Kjo ngre një pyetje interesante për kompanitë dhe universitetet: a po humbasin të rinjtë mundësinë për të mësuar nga afër, për të ndërtuar marrëdhënie profesionale dhe për të përfituar nga mentorimi i përditshëm që tradicionalisht ka ndihmuar brezat e rinj të zhvillojnë karrierën e tyre?
