“Po, jemi të përgjuar.” Kështu e përmbledh Erion Demiri realitetin e një bote ku kamerat janë pothuajse kudo: në banesa, biznese, zyra, rrugë dhe hapësira publike. Por sipas ekspertit të sigurisë kibernetike dhe sistemeve të monitorimit, problemi nuk është domosdoshmërisht ekzistenca e teknologjisë. Problematika kryesore është mënyra se si ajo përdoret – dhe sidomos si mund të keqpërdoret.
Demiri ishte i ftuar në “Tech Talk”, format televiziv, radiofonik dhe digjital me autorë dhe moderatorë Kristi Gongo dhe Kushtrim Shala, që synon ta sjellë teknologjinë më pranë publikut: nga inteligjenca artificiale dhe startup-et te siguria online, puna, familja, argëtimi dhe mënyra se si teknologjia po ndryshon jetën tonë.
Nga kamerat e zakonshme te ato “të padukshme”
Gjatë intervistës, Demiri demonstron disa prej llojeve të kamerave që përdoren sot për monitorim. Mes tyre janë edhe modele Tiandy, të projektuara për ambiente private dhe publike dhe që mund të ndryshojnë ndjeshëm në funksione, format dhe mënyrën e përdorimit.
Por pjesa që tërheq veçanërisht vëmendjen është demonstrimi i kamerave shumë të vogla ose të integruara në mënyrë diskrete, të cilat për një person të zakonshëm mund të jenë shumë më të vështira për t’u dalluar.
Ekzistenca e pajisjeve të tilla ngre një pyetje të rëndësishme: sa të vetëdijshëm jemi se mund të jemi nën vëzhgim?
Demiri e zhvendos diskutimin pikërisht te përgjegjësia me të cilën përdoret teknologjia. Një pajisje monitorimi mund të shërbejë për mbrojtjen e një shtëpie apo biznesi, por përdorimi i saj jashtë qëllimit të ligjshëm mund të krijojë probleme serioze për privatësinë.
“Problematika është keqpërdorimi i teknologjisë”
Sipas Demirit, një prej rreziqeve të mëdha shfaqet kur vetë sistemi i kamerave nuk është konfiguruar siç duhet.
“Nëse konfigurimet nuk janë bërë ashtu siç duhet, nëse vendosim password-e të pasigurta, në një pikë të dobët dikush mund të marrë akses tek sistemi,” shpjegon ai gjatë intervistës.
Në praktikë, kjo do të thotë se një kamera e vendosur për të rritur sigurinë mund të shndërrohet vetë në një pikë dobësie nëse përdoruesi nuk merr masat e duhura. Kamerat moderne shpesh janë pajisje të lidhura me rrjetin dhe, për këtë arsye, siguria e tyre nuk varet vetëm nga vendi ku janë montuar, por edhe nga konfigurimi, fjalëkalimet, përditësimet dhe mënyra se si menaxhohet aksesi.
Kush i instalon kamerat tuaja ka rëndësi
Një nga këshillat kryesore të Demirit është që instalimi i sistemeve të monitorimit t’u besohet profesionistëve të besueshëm.
Tekniku që konfiguron sistemin mund të ketë akses administratori, të vendosë parametrat e rrjetit dhe të aktivizojë aksesin në distancë. Për këtë arsye, zgjedhja e personit apo kompanisë që realizon instalimin nuk duhet parë thjesht si një çështje teknike.
Pas instalimit, pronari duhet të dijë kush ka akses në sistem, cilat pajisje janë të autorizuara dhe si mund t’i ndryshojë vetë kredencialet e hyrjes.
Mos i lidhni të gjitha pajisjet në të njëjtin rrjet
Demiri jep edhe një këshillë më teknike për rritjen e sigurisë: jo të gjitha pajisjet duhet të vendosen në të njëjtin network.
Segmentimi i rrjetit është një praktikë e njohur e sigurisë kibernetike. Ideja është që kamerat dhe pajisjet IoT të mund të izolohen nga kompjuterët, telefonat ose pajisjet e tjera ku ruhen informacione më sensitive. Kështu, komprometimi i një pajisjeje nuk duhet t’i japë automatikisht një sulmuesi akses në të gjithë rrjetin.
Kamera që na mbron mund të bëhet edhe pika jonë e dobët
Mesazhi kryesor i intervistës është se nuk duhet të kemi frikë nga teknologjia, por duhet të kuptojmë se siguria fizike dhe ajo kibernetike tashmë janë të lidhura me njëra-tjetrën.
Një kamerë mund të ndihmojë për të mbrojtur familjen, banesën apo biznesin. Por një password i dobët, konfigurim i gabuar, akses i panevojshëm nga persona të tretë apo përdorim i papërgjegjshëm mund ta kthejnë të njëjtën teknologji në rrezik për privatësinë.
Çfarë lloj kamerash përdoren sot? Sa të padukshme mund të jenë? Kush mund të ketë akses në sistemin tuaj dhe çfarë mund të bëni për ta mbrojtur? Për demonstrimet dhe këshillat e plota të Erion Demirit, ndiqni intervistën e plotë në “Tech Talk”.
