Fizikanti belg Francis Halzen është shpallur fitues i Çmimit Nobel për Fizikë 2026, për kontributin e tij në zhvillimin e observatorit IceCube, detektorit më të madh të neutrinove në botë. I vendosur thellë nën akullin e Antarktidës, ai shfrytëzon një kilometër kub akull të pajisur me sensorë drite për të zbuluar grimca jashtëzakonisht të vështira për t’u kapur.
Neutrinot, të njohura edhe si “grimcat fantazmë”, udhëtojnë nëpër univers pothuajse pa ndryshuar drejtim dhe pa humbur energji. Kjo u mundëson shkencëtarëve të marrin informacione për fenomene shumë energjike që ndodhin miliarda kilometra larg Tokës, të cilat teleskopët tradicionalë nuk mund t’i studiojnë në të njëjtën mënyrë.
Lexo edhe: Kush është Bjorn Shabanaga, 19-vjeçari shqiptar që mahniti jurinë e “The Voice of Germany”?
Halzen e propozoi idenë e observatorit që në vitin 1988, ndërsa ndërtimi i tij përfundoi në vitin 2011. Sot, IceCube konsiderohet një nga instrumentet më të rëndësishme të astronomisë moderne. Pas njoftimit të çmimit, fizikanti 82-vjeçar u shpreh i surprizuar dhe theksoi se vlerësimi i përket edhe shkencëtarëve që besuan te projekti që në fillimet e tij.
Çmimi Nobel për Fizikë 2026 shoqërohet me një medalje ari, diplomë dhe një shpërblim prej 12 milionë koronash suedeze, rreth 1.1 milionë euro. Ceremonia e ndarjes së çmimeve do të mbahet më 10 dhjetor në Stokholm.
