Çdo klikim, pëlqim, kërkim apo video që shohim në internet nuk kalon pa u regjistruar. Shumë njerëz mendojnë se rrjetet sociale dhe aplikacionet janë falas, por në realitet ne paguajmë me diçka shumë më të vlefshme: të dhënat tona personale. Në botën digjitale, përdoruesi nuk është klienti kryesor – produkti i vërtetë janë informacionet që ai lë pas çdo ditë online.
Platformat si Instagram, TikTok, Facebook apo Google ndërtojnë profile shumë të detajuara për secilin përdorues. Ato analizojnë çfarë na pëlqen, sa kohë qëndrojmë në një video, çfarë blejmë, ku ndodhemi, me kë flasim dhe madje në çfarë ore zgjohemi apo flemë. Këto të dhëna përdoren për të kuptuar sjelljen tonë dhe për të parashikuar se çfarë mund të bëjmë më pas.
Kjo është arsyeja pse reklamat online duken aq “magjike”. Shpesh njerëzit habiten kur shohin një reklamë për diçka që sapo e kanë përmendur apo kërkuar. Në fakt, algoritmet kanë mësuar aq shumë për ne, sa arrijnë të parashikojnë interesat tona para se t’i kuptojmë vetë. Kompanitë paguajnë miliarda dollarë për këtë informacion, sepse sa më mirë të njohin përdoruesin, aq më lehtë mund t’i shesin një produkt.
Lexo edhe: Eurosky: Europa synon të rivalizojë Big Tech me ekosistemin e vet të mediave sociale
Por problemi nuk ndalet vetëm te reklamat. Të dhënat tona mund të përdoren për të ndikuar mendimet, emocionet dhe sjelljen tonë. Algoritmet vendosin çfarë shohim çdo ditë në ekran dhe kjo ndikon mënyrën si informohemi, si blejmë, madje edhe si mendojmë. Shumë ekspertë paralajmërojnë se rrjetet sociale nuk luftojnë më vetëm për vëmendjen tonë, por për kontrollin e saj.
Ndërkohë, shumica e përdoruesve nuk e kuptojnë sa shumë informacion japin online. Një aplikacion mund të ketë akses në kamerë, mikrofon, kontakte, vendndodhje dhe foto personale. Edhe profilet private nuk garantojnë siguri të plotë. Të dhënat ruhen, analizohen dhe shpesh shpërndahen me kompani të tjera për qëllime marketingu apo inteligjence artificiale.
Në fund, pyetja më e rëndësishme është: a kemi ende kontroll mbi privatësinë tonë? Në një kohë kur çdo veprim online kthehet në informacion të vlefshëm për kompani gjigante teknologjike, përdoruesit duhet të bëhen më të kujdesshëm. Sepse në internet, kur një platformë duket “falas”, zakonisht do të thotë se produkti nuk është aplikacioni – por vetë ne.
