Bashkimi Europian po përgatitet për një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si qytetarët përdorin paratë.Projekti quhet euro digjitale dhe synon krijimin e një forme elektronike të monedhës europiane, të emetuar nga Banka Qendrore Europiane (BQE).
Ndryshe nga paratë që mbajmë sot në llogaritë bankare, euroja digjitale do të ishte para publike e emetuar drejtpërdrejt nga banka qendrore, njësoj si kartëmonedhat dhe monedhat metalike, por në format elektronik.
Si do të funksionojë? Qytetarët mund të përdorin një portofol digjital për të paguar në dyqane, për blerje online apo për t’i dërguar para njëri-tjetrit. Projekti parashikon edhe mundësinë e pagesave pa lidhje interneti, duke synuar që përdorimi i euros digjitale të jetë sa më i ngjashëm me paranë fizike.
A do të zhduken paratë cash? Sipas institucioneve europiane, jo. Euroja digjitale është projektuar si një alternativë shtesë dhe jo si zëvendësim i kartëmonedhave dhe monedhave. Qytetarët do të vazhdojnë të kenë mundësinë të përdorin para fizike.
Lexo edhe: Si funksionojnë bankat digjitale dhe a kemi të tilla në Shqipëri?
Një tjetër çështje e rëndësishme është privatësia. BQE ka propozuar që pagesat pa internet të ofrojnë nivel të lartë privatësie, ndërsa pagesat online do t’u nënshtrohen rregullave për parandalimin e pastrimit të parave. Kjo do të thotë se euroja digjitale nuk do të garantonte anonimitet të plotë në çdo transaksion.
Projekti parashikon gjithashtu kufizime të mundshme për sasinë e eurove digjitale që një person mund të mbajë, për të shmangur transferimin masiv të depozitave nga bankat tregtare drejt portofolëve digjitalë. Euroja digjitale nuk synon të jetë një produkt kursimi që gjeneron interesa.
Po Shqipëria? Duke qenë se Shqipëria nuk është pjesë e eurozonës, euroja digjitale nuk do të zëvendësonte lekun. Përdorimi i saj nga qytetarët shqiptarë do të varej nga rregullat për përdoruesit jashtë eurozonës dhe nga marrëveshjet përkatëse.
Kur do të hyjë në përdorim? Euroja digjitale nuk është ende në qarkullim. Futja e saj kërkon miratimin e kuadrit ligjor europian dhe më pas një vendim përfundimtar nga BQE. Deri atëherë, projekti mbetet në fazën e përgatitjes dhe zhvillimit.
Në thelb, BE nuk po planifikon të heqë paratë fizike, por të krijojë një mënyrë të re për t’i përdorur ato në ekonominë digjitale. Megjithatë, privatësia, siguria dhe kontrolli mbi pagesat mbeten ndër çështjet kryesore të debatit publik.
