A mund të manipulohet algoritmi i rrjeteve sociale nga një qeveri apo forcë politike?

Pas protestave të fundit në Shqipëri, shumë përdorues në rrjetet sociale kanë ngritur shqetësimin se postimet, videot dhe materialet që lidhen me protestat po shfaqen më pak se zakonisht. Në komente dhe postime të shumta është përmendur ideja se algoritmi mund të jetë manipuluar për të kufizuar përhapjen e përmbajtjes që lidhet me tubimet dhe pakënaqësinë qytetare.

Teknikisht, platformat si Facebook, Instagram, TikTok apo X kontrollojnë përmes algoritmeve se çfarë shikon secili përdorues. Këto sisteme vendosin cilat postime promovohen më shumë, cilat marrin më pak shikime dhe cilat konsiderohen përmbajtje sensitive. Kjo do të thotë se një ndryshim i vogël në mënyrën e funksionimit të algoritmit mund të ndikojë ndjeshëm në dukshmërinë e një teme të caktuar.

Në vende të ndryshme të botës janë dokumentuar raste kur qeveri autoritare kanë ushtruar presion mbi platformat ose kanë përdorur mjete të ndryshme për të ndikuar në rrjedhën e informacionit online. Megjithatë, të provosh se një algoritëm është manipuluar qëllimisht për një ngjarje specifike është shumë e vështirë, pasi mënyra e funksionimit të këtyre sistemeve mbetet kryesisht e mbyllur për publikun.

Lexo edhe: Bie algoritmi kur poston për protestën? Ja çfarë po ndodh realisht

Nga ana tjetër, ekspertët theksojnë se rënia e shikueshmërisë nuk është gjithmonë rezultat i censurës. Mund të ndikojnë faktorë si raportimet masive të postimeve, ndryshimet e vazhdueshme të algoritmit, përdorimi i fjalëve kyçe të kufizuara, apo konkurrenca e lartë me përmbajtje të tjera që po qarkullojnë në të njëjtën kohë.

Pavarësisht nëse bëhet fjalë për manipulim të qëllimshëm apo jo, debati i fundit ka rikthyer një pyetje të rëndësishme: sa kontroll kanë qytetarët mbi informacionin që shohin online? Protestat në Shqipëri kanë treguar se rrjetet sociale janë bërë një nga fushëbetejat kryesore për informimin publik, ndërsa transparenca e algoritmeve mbetet një nga sfidat më të mëdha të epokës digjitale.