NHS (Shërbimi Kombëtar i Shëndetësisë) synon që robotët të përdoren në 9 nga çdo 10 ndërhyrje kirurgjikale me prerje minimale (laparaskopike) deri në vitin 2035. Në një spital të Londrës, ku po përdoret tashmë sistemi më i ri, kirurgët dhe pacientët thonë se ndryshimi po ndihet që tani.
Duke larguar fytyrën nga një kufje 3D gjithëpërfshirëse që shihte thellë në pulmonin e një pacienti, doktori Sasha Stamenković tregoi hapat përfundimtarë të një operacioni me robotë për heqjen e një tumori. “Sot kemi kryer një ndërhyrje jashtëzakonisht precize,” u shpreh 60-vjeçari, konsulent kirurg i gjoksit (torakal).
“Kemi shpëtuar një pjesë të madhe të mushkërisë, kemi kaluar përmes enëve të gjakut dhe rrugëve të frymëmarrjes me përmasa vërtet mikroskopike.”
Ai po u drejtohej tre kirurgëve nga një spital tjetër meksikan/anglez që po e vëzhgonin tek përdorte sistemin e ri kirurgjikal të asistuar nga robotët, da Vinci 5, të prodhuar nga kompania amerikane Intuitive. Pajisja do të mbërrijë në sallën e tyre të operacionit më vonë këtë vit, si pjesë e iniciativës për rritjen e përdorimit të robotikës në kirurgjinë laparaskopike në të gjithë NHS-në në MB.
Gjatë operacionit që zgjati rreth dy orë, udhëzimet e Stamenković jehonin përmes një mikrofoni drejt ekipit të tij kirurgjikal, ku përfshihen edhe infermierë të trajnuar posaçërisht si asistentë të parë në kirurgjinë robotike.
Si drejtor i kirurgjisë robotike dhe kërkimit shkencor në Barts Health NHS Trust, ai udhëheq programet e specializimit në spitalin St Bartholomew në qendër të Londrës, duke formësuar atë që e quan “kirurgu i së ardhmes”.
Qeveria ka caktuar një objektiv që asistenca robotike të përdoret në nëntë nga 10 ndërhyrje laparaskopike në Angli deri në vitin 2035.
Kirurgjia laparaskopike përfshin operimin përmes incizioneve (prerjeve) të vogla në vend të një prerjeje të madhe, gjë që zakonisht do të thotë më pak dhimbje, më pak shenja dhe një rikuperim më i shpejtë për pacientin.
Lexo edhe: Si po i shndërron Koreja e Jugut aftësitë në vendin e punës në të dhëna trajnimi për robotë
Kirurgjia si një ‘formë arti’
Në shikim të parë, pajisja duket si një lojë me video.
Stamenković e kreu operacionin përmes një konsole në anë të sallës; lëvizjet e duarve të tij përktheheshin në veprime të tre krahëve robotikë që mbanin instrumentet kirurgjikale, të pezulluar mbi pacientin që dergjej pak metra më tutje.
Një krah i katërt mban një kamerë, duke siguruar transmetimin 3D për kirurgun, si dhe për dy ekranet në sallën e operacionit.
Sistemet robotike mund të përdoren në një sërë specialitetesh, përfshirë urologjinë, gjinekologjinë, kirurgjinë kolorektale, torakale dhe atë abdominale ose të përgjithshme.
Ali Ansaripour, një mjek në përfundim të specializimit për kirurgji kardiotorakale që po kryen një studim njëvjeçar, është një nga mjekët nën kujdesin e tij.
“Largimi” nga pacienti dhe përshtatja me këtë strukturë me tastierë e komandim ishte “sfida më e madhe”, tha Ansaripour.
“Mendoj se kjo pothuajse të shkëput paksa nga pacienti,” tha ai.
“Por të jep një pamje të jashtëzakonshme dhe të bën shumë objektiv në mënyrën se si e trajton pacientin.”
Pavarësisht pamjes futuristike, Stamenković argumenton se robotika faktikisht e ka kthyer kirurgjinë laparaskopike më afër “mënyrës se si bëhej kirurgjia e hapur origjinale”.
Kjo sepse krahët e hollë robotikë mund të lëvizin më lehtë se sa njerëzit që mbajnë vegla brenda hapësirës së kufizuar të një ndërhyrjeje laparaskopike.
“Kirurgjia robotike të ka rikthyer te ajo që kirurgët donin të bënin: të kishin një formë arti ku mund të krijonin diçka me duart e tyre,” tha ai.
Precisioni më i madh gjithashtu uqëson rrezikun e komplikacioneve si rrjedhja e ajrit, një shkak i zakonshëm i qëndrimeve më të gjata në spital pas kirurgjisë së mushkërive.
Rikuperim i përshpejtuar
Kjo kirurgji më precize brenda një plage më të vogël duhet të përkthehet në qëndrim më të shkurtër në spital dhe kohë më të shpejtë shërimi.
Për një shërbim shëndetësor publik mjaft të mbingarkuar, shpresa është se pacientët do të largohen më shpejt nga spitalet, duke liruar shtretërit dhe reduktuar listat e pritjes.
Ian Macleod “nuk e kishte kuptuar” derisa vesh këmishën kirurgjikale dhe po bëhej gati për anestezi se do të ishte pacienti i parë në NHS që do t’i nënshtrohej kirurgjisë së kancerit të mushkërive me sistemin e ri.
76-vjeçari, një detektiv në pension, tha se lajmi “nuk e frikësoi” dhe se ishte ngritur në këmbë 30 minuta pasi u kthye në dhomë.
Rikuperimi ishte “i jashtëzakonshëm,” tha Macleod.
Ai i ishte nënshtruar më parë një kirurgjie laparaskopike jo-robotike për një kancer tjetër dhe thotë se ajo kohë rikuperimi ishte “shumë më e gjatë”.
Duke u larguar nga spitali me vetëm një qepje këtë herë, ai po dërgonte me makinë bashkëshorten e tij në një qendër kopshtarie për kafe më pak se një javë më vonë.
Robotët të ndërthurur me trajnimin
Qeveria e ka veçuar robotikën si një nga pesë “bastet e mëdha” në planin 10-vjeçar të shëndetësisë për Anglinë.
Mirëpo, Kolegji Mbretëror i Kirurgëve të Anglisë ka kritikuar një “llotari sipas kodit postar” sa i përket disponueshmërisë së kësaj kirurgjie në pjesë të ndryshme të vendit.
Ai organizëm kritikoi gjithashtu mungesën e një “modeli standard dhe të qëndrueshëm financimi” për robotikën në të gjithë NHS-në, gjë që i ka lënë disa spitale të varen nga donacionet bamirëse për të financuar pajisjet.
“Ne duhet ta intekrojmë robotikën në programet e trajnimit,” tha Stamenković.
Kirurgët e rinj në trajnim, të cilët nuk kanë arritur ende në nivelin e konsulentit, priren të jenë “më të aptë” se kolegët e tyre më të vjetër, thotë Stamenković.
“Gjithçka që duhet të bëjmë është të shfrytëzojmë energjinë, pasionin, grupin e tyre të aftësive dhe t’u mësojmë lëvizjet e duhura.”
