Startup-et e Evropës Qendrore dhe Lindore kanë tërhequr 3.812 miliardë euro në 114 raunde të mëdha financimi gjatë gjysmës së parë të vitit 2026, sipas një analize të publikuar nga The Recursive.
Shifra nuk përfaqëson totalin e plotë të investimeve në ekosistem, pasi analiza nuk përfshin shumicën e raundeve nën 500 mijë euro, me disa përjashtime për ekosistemet në zhvillim. Megjithatë, të dhënat ofrojnë një panoramë të qartë të drejtimit ku po lëviz kapitali në rajon.
Dhe tabloja është e dyfishtë: nga njëra anë, Evropa Qendrore dhe Lindore vazhdon të jetë kryesisht një treg i kompanive në fazat e hershme; nga ana tjetër, një numër shumë i vogël kompanish në fazat e avancuara po tërheq më shumë se gjysmën e kapitalit të investuar.
Seed mbetet faza dominuese
Nga 114 marrëveshjet e identifikuara, 46 ishin raunde Seed, ose rreth 40% e totalit. Pre-Seed përbën 16 marrëveshje të tjera, ose 14%.
Kjo do të thotë se më shumë se gjysma e të gjitha raundeve të financimit të regjistruara në gjashtëmujorin e parë ishin për kompani në fazat më të hershme të zhvillimit.
Por një tjetër tregues po bëhet gjithnjë e më interesant: 23 kompani, ose 20% e totalit, siguruan financim të Serisë A. Kroacia dhe Republika Çeke kryesuan në këtë kategori, me nga pesë raunde secila.
Në nëntë nga 15 vendet e analizuara, Seed ishte faza më e zakonshme e financimit. Serbia dhe Letonia u dalluan për dominimin e Pre-Seed, ndërsa Kroacia, Republika Çeke dhe Estonia kishin Serinë A si fazën kryesore. Sllovakia, ndërkohë, regjistroi vetëm raunde Seed në kampionin e analizuar.
Kjo tregon se ekosistemet e rajonit nuk ndodhen të gjitha në të njëjtën pikë zhvillimi. Disa po ndërtojnë ende bazën e kompanive të reja, ndërsa të tjerat kanë filluar të prodhojnë një numër më të madh startup-esh që kalojnë nga faza Seed drejt rritjes së strukturuar.
Lexo edhe: Shqipëria mban rekordin në Europë për përdorimin e rrjeteve sociale: Ja harta e plotë
Pak kompani marrin pjesën më të madhe të kapitalit
Nëse numri i marrëveshjeve tregon një ekosistem të orientuar drejt fazave të hershme, vlera e kapitalit tregon një histori tjetër. Vetëm shtatë marrëveshje në fazat Series C, D, E dhe F përbëjnë më shumë se gjysmën e kapitalit të identifikuar në analizë.
Diferenca bëhet edhe më e qartë kur përjashtohen pesë raundet më të mëdha: madhësia mesatare e një raundi bie nën 10 milionë euro. Kjo tregon se 3.812 miliardë eurot e kapitalit të evidentuar nuk janë shpërndarë në mënyrë të barabartë në ekosistem. Një pjesë e konsiderueshme është përqendruar në disa kompani tashmë të konsoliduara dhe me potencial të lartë global.
Raundi më i madh ishte ai i kompanisë lituaneze Vinted, me 950.4 milionë euro. Pas saj renditet kompania polake e teknologjisë hapësinore ICEYE, e cila siguroi 450 milionë euro në një raund të Serisë F.
Edhe ElevenLabs, kompani me origjinë nga Polonia, regjistroi dy financime të rëndësishme: 438.54 milionë euro në një raund të Serisë D në shkurt dhe 87.71 milionë euro në një raund rritjeje në maj.
Në Greqi, Runway mblodhi 274.8 milionë euro në Serinë E, ndërsa Axelera AI siguroi 218 milionë euro në Serinë C. Republika Çeke u përfaqësua nga Mews me një raund prej 218 milionë eurosh në Serinë D dhe Exaforce me 109.48 milionë euro në Serinë B.
Inteligjenca Artificiale është kudo
Një nga përfundimet më të qarta të analizës është dominimi i Inteligjencës Artificiale. AI dhe kompanitë që ndërtojnë produkte rreth saj shfaqen praktikisht në çdo treg të analizuar. Por fokusi ndryshon nga një vend në tjetrin.
Greqia po tërheq kapital në infrastrukturën e Inteligjencës Artificiale, Rumania dhe Kroacia në zgjidhjet e AI për ndërmarrjet, Polonia në teknologjitë e zërit, ndërsa Republika Çeke, Lituania dhe Bullgaria po shfaqin kompani në kryqëzimin e AI dhe sigurisë kibernetike.
Teknologjitë e mbrojtjes përbëjnë një tjetër grup të rëndësishëm investimesh. Fintech mbetet një sektor i qëndrueshëm në pjesën më të madhe të rajonit, ndërsa teknologjia hapësinore shfaq një përqendrim të veçantë në Poloni.
Në këtë kuptim, vala aktuale e investimeve nuk po shkon thjesht drejt aplikacioneve të konsumatorit. Kapitali po orienton gjithnjë e më shumë drejt infrastrukturës teknologjike, AI, sigurisë, mbrojtjes dhe teknologjive me përdorim industrial.
Startup-et janë të reja, por ambicia është globale
Një tjetër tregues i rëndësishëm është mosha e kompanive. Viti median i themelimit të 114 kompanive të analizuara është 2022, ndërsa mesatarja është 2021. Pra, shumica e kompanive që po tërheqin kapital janë krijuar gjatë tre deri në pesë viteve të fundit.
Kjo tregon një brez relativisht të ri startup-esh që ka arritur të kalojë shpejt nga faza e themelimit në raunde të rëndësishme financimi. Por ndoshta një nga elementet më interesante të panoramës është roli i diasporës.
Diaspora, kapitali dhe kompanitë që nuk janë më vetëm “vendase”
Analiza e The Recursive evidenton një efekt të fortë të diasporës në ekosistemin e startup-eve të Evropës Qendrore dhe Lindore. Disa nga kompanitë që morën raundet më të mëdha janë të lidhura me rajonin përmes origjinës së themeluesve, edhe pse selitë e tyre ndodhen jashtë vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore. ElevenLabs dhe ICEYE lidhen me Poloninë, Runway dhe Axelera AI me Greqinë, Fonoa me Kroacinë dhe Zocks me Hungarinë.
Në këtë listë shfaqet edhe Shqipëria, përmes Fresha-ës. Ky fenomen e bën më të vështirë matjen e forcës reale të një ekosistemi startup vetëm përmes vendndodhjes së kompanive. Një kompani mund të jetë e regjistruar dhe të operojë në një treg tjetër, ndërsa themeluesi, rrjeti profesional, kapitali dhe lidhjet e saj me vendin e origjinës të mbeten të forta.
Në të njëjtën kohë, kjo krijon një efekt pozitiv për ekosistemet e origjinës: eksperienca, njohuritë, rrjetet ndërkombëtare dhe në disa raste edhe kapitali mund të rikthehen në rajon.
A është kjo një sinjal pozitiv për Shqipërinë?
Shqipëria nuk shfaqet mes ekosistemeve që kanë gjeneruar numrin më të madh të marrëveshjeve apo raundet më të mëdha të financimit në këtë analizë.
Megjithatë, përfshirja e Fresha-ës në shembujt e kompanive të lidhura me diasporën është domethënëse. Ajo tregon një realitet që po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm për ekosistemet e vogla: suksesi i një startup-i me origjinë shqiptare nuk duhet të matet vetëm nga vendi ku është regjistruar kompania apo ku ndodhet selia e saj.
Për ekonomitë e vogla, diaspora teknologjike mund të jetë një urë drejt tregjeve, kapitalit dhe ekspertizës ndërkombëtare. Nëse kompanitë e themeluara nga profesionistë shqiptarë jashtë vendit arrijnë të ndërtojnë biznese me vlerë globale, sfida për Shqipërinë është që të krijojë mekanizma që lidhin këtë kapital njerëzor dhe financiar me ekosistemin vendas.
Nga “startup hub” te kompani me kapital global
Të dhënat e gjysmës së parë të 2026 sugjerojnë se Evropa Qendrore dhe Lindore po hyn në një fazë më të pjekur të zhvillimit të ekosistemit të saj teknologjik. Numri i madh i raundeve Seed dhe Pre-Seed tregon se baza e kompanive të reja vazhdon të zgjerohet. Rritja e Serisë A sugjeron se një pjesë e këtyre kompanive po kalon në fazën e shkallëzimit.
Në krye të piramidës, megjithatë, qëndrojnë kompani që tashmë kanë kaluar kufijtë e tregjeve të tyre dhe po konkurrojnë globalisht.
Kjo është edhe arsyeja pse shifra prej 3.812 miliardë eurosh duhet lexuar me kujdes. Ajo nuk është vetëm një histori për sasinë e parave që po investohen në startup-et e rajonit. Është një tregues i ndryshimit të strukturës së ekosistemit: nga krijimi i kompanive të reja drejt ndërtimit të kompanive teknologjike me ambicie globale.
Dhe në këtë transformim, Inteligjenca Artificiale është bërë tema kryesore e kapitalit, ndërsa diaspora po shfaqet si një nga lidhjet më të rëndësishme mes ekosistemeve lokale dhe tregut global.
Burimi: The Recursive
