Shkencëtarët kinezë kanë zbuluar bimë të modifikuara gjenetikisht, të afta të shkëlqejnë në errësirë, një përparim që studiuesit thonë se mund të transformojë ndriçimin urban, turizmin dhe dizajnin e qëndrueshëm.
Të zhvilluara duke përdorur teknologjinë e redaktimit të gjeneve, bimët biolumineshente lëshojnë një shkëlqim të butë natyror pasi studiuesit transferuan me sukses gjenet që prodhojnë dritë nga xixëllonjat dhe kërpudhat ndriçuese në qelizat bimore.
Deri më tani, më shumë se 20 specie – duke përfshirë orkide, luledielli dhe krizantema – janë modifikuar për të ndriçuar natën.
“Unë linda në fshat. Atëherë, familja ime nuk kishte para, kështu që natën nuk mund të bëja asgjë tjetër veçse të shtrihesha në një hamak në kopshtin e bambusë së gjyshit tim për t’u freskuar. Xhixëllonjat shpesh më binin në krahë”, kujtoi Dr. Li Renhan, themelues i kompanisë së bioteknologjisë Magicpen Bio dhe i diplomuar me doktoraturë në Universitetin Bujqësor të Kinës.
Vite më vonë, ndërsa studionte redaktimin gjenetik, Li filloi të eksploronte nëse të njëjtat mekanizma biologjikë mund të transferoheshin te bimët. “Ne donim të transferonim gjenet nga kafshët, si ato të xixëllonjave, te bimët, në mënyrë që ato të mund të shkëlqenin edhe natën. Ne jemi të përkushtuar për ta sjellë këtë teknologji në turizmin kulturor dhe ekonominë e natës. Imagjinoni një luginë të mbushur me bimë që shkëlqejnë në errësirë, do të ishte sikur të sillnit botën e ‘Avatarit’ në Tokë.”
Bimët u demonstruan publikisht së fundmi në Forumin Zhongguancun, ku studiuesit shqyrtuan ekzemplarë eksperimentalë dhe shfaqën lule që lëshojnë dritë të dukshme pa burime të jashtme energjie.
Sipas Li, potenciali i teknologjisë shkon përtej estetikës. Bimët biolumineshente mund të sigurojnë ndriçim për parqet dhe hapësirat publike pa energji elektrike, duke u mbështetur vetëm në ujë dhe lëndë ushqyese për të funksionuar.
“Përtej turizmit, ne gjithashtu mund t’i përdorim ato në parqet urbane pa nevojën për energji elektrike,” shpjegoi ai, duke e përshkruar sistemin si shumë efikas dhe me karbon të ulët. “Këto bimë nuk kanë nevojë për energji elektrike. Ato kanë nevojë vetëm për ujë dhe pleh. Ato kursejnë energji, zvogëlojnë emetimet dhe mund të ndriçojnë qytetet natën.”
Studiuesit thonë se teknika të ngjashme tashmë po i ndihmojnë shkencëtarët të vëzhgojnë se si zhvillohen sëmundjet në nivel qelizor, duke përshpejtuar zbulimin e ilaçeve dhe duke përmirësuar trajtimet për gjendje të vështira më parë.
Në bujqësi, duke modifikuar gjenet e ndjeshmërisë në oriz, shkencëtarët kanë krijuar lloje të reja rezistente ndaj dëmtuesve të shumtë, duke siguruar një bazë të fortë për sigurinë globale ushqimore.
