Shkencëtarët po ngrenë kambanat e alarmit ndërsa rrotullimi i Tokës përshpejtohet në mënyrë të papritur, duke çuar në atë që së shpejti mund të jetë dita më e shkurtër në historinë e regjistruar. Sipas Graham Jones, një astrofizikan në Universitetin e Londrës, rrotullimi i Tokës mund të përshpejtohet ndjeshëm në njërën nga tre datat e ardhshme këtë verë – 9 korrik, 22 korrik ose 5 gusht . Gjatë këtyre datave, dita e planetit parashikohet të shkurtohet me 1.30, 1.38 ose 1.51 milisekonda . Ndërsa ndryshimi mund të duket i vogël, ai ka potencialin të prishë teknologji dhe sisteme të ndryshme që mbështeten në matje të sakta të kohës.
Sipas Daily Mail, që nga viti 2020, Toka është rrotulluar pak më shpejt se sa pritej, por shkaku pas këtij ndryshimi mbetet i pashpjegueshëm. Ky përshpejtim i kohëve të fundit shënon një kontrast të fortë me trendin e gjatë të ngadalësimit gradual të Tokës, i cili është nxitur nga tërheqja gravitacionale e Hënës. Ky efekt ka zgjatur ditët e Tokës gjatë miliona viteve, duke ndihmuar në formësimin e ciklit aktual 24-orësh .
Për momentin, shkencëtarët janë të habitur nga përshpejtimi i papritur i rrotullimit të Tokës. Leonid Zotov, një shkencëtar në Universitetin Shtetëror të Moskës, shpjegoi: ” Askush nuk e priste këtë, shkaku i këtij përshpejtimi nuk është shpjeguar.” Pavarësisht përpjekjeve për të identifikuar një shkak të qartë, studiuesit ende po punojnë për të kuptuar se çfarë fshihet pas këtij ndryshimi. Ata po eksplorojnë faktorë të ndryshëm natyrorë që mund të ndikojnë në rrotullimin e Tokës, duke përfshirë bërthamën e shkrirë të planetit, rrymat oqeanike dhe kushtet atmosferike.
Bërthama e Tokës, e përbërë nga metal i shkrirë që rrotullohet, luan një rol vendimtar në rrotullimin e saj. Zhvendosja e kësaj mase të lëngshme mund të ndikojë në ekuilibrin dhe formën e përgjithshme të planetit. Ngjashëm me mënyrën se si një patinator artistik rrotullohet më shpejt duke tërhequr krahët, ndryshimet në shpërndarjen e masës brenda Tokës mund të ndryshojnë shpejtësinë e rrotullimit të saj. Gjithashtu, forca si rrymat oqeanike dhe erërat e lartësisë së madhe, të njohura si rrjedha uji, lëvizin sasi të mëdha mase rreth planetit, duke shkaktuar ndryshime të vogla, por të rëndësishme në rrotullimin e Tokës.
Që nga viti 2020 , Toka ka vendosur rekorde të reja për ditët më të shkurtra. Më 19 korrik 2020, Toka regjistroi një ditë që ishte 1.47 milisekonda më e shkurtër se zakonisht, dhe në vitet pasuese, u vendosën rekorde të ngjashme. Dita më e shpejtë e regjistruar deri më tani ndodhi më 5 korrik 2024, kur rrotullimi i Tokës ishte 1.66 milisekonda më i shpejtë se cikli standard 24-orësh. Studiuesit po i ndjekin me kujdes këto ndërrime duke përdorur orë atomike, të cilat matin “Gjatësinë e Ditës” (LOD) me saktësi të jashtëzakonshme.
Ndërsa këto milisekonda mund të duken të papërfillshme, ato nuk janë aspak të parëndësishme. Sistemet tona globale, siç janë GPS-i, rrjetet e komunikimit dhe tregjet financiare, mbështeten në sinkronizimin e saktë të kohës. Edhe ndryshimi më i vogël në rrotullimin e Tokës mund të çojë në defekte në këto sisteme, duke ndikuar në gjithçka, nga navigimi satelitor deri te funksionimi i aplikacioneve celularë.
Lexo edhe: Shkencëtarët japonezë kanë zbuluar mënyrën për të hequr kromozomin shtesë që shkakton sindromën Down
Aktualisht, bota përdor Kohën Universale të Koordinuar (UTC) për të standardizuar llogaritjen e kohës. Kur rrotullimi i Tokës ngadalësohet ose shpejtohet, janë të nevojshme rregullime të herëpashershme, të tilla si shtimi ose zbritja e një sekonde të bishtit. Sekonda negative e bishtit, megjithatë, do të ishte një ndryshim i paparë. Nëse rrotullimi i Tokës vazhdon të përshpejtohet, shkencëtarët mund të detyrohen të heqin një sekondë nga sistemi, duke shënuar herën e parë në histori që është bërë një rregullim i tillë.
Për momentin, fokusi mbetet në kuptimin e shkakut të saktë të rrotullimit të përshpejtuar. Shkencëtarët po shqyrtojnë të dhëna nga Observatori Detar i SHBA-së dhe shërbimet ndërkombëtare të rrotullimit të Tokës për të ndjekur këto luhatje të vogla. Ndërsa kërkimet vazhdojnë, ekspertët shpresojnë të zbulojnë nëse kjo është një anomali e përkohshme apo nëse rrotullimi i Tokës do të vazhdojë të përshpejtohet në vitet e ardhshme.
